۱۳۹۰ اسفند ۷, یکشنبه

آمریکا نیروهای جنگی را در خلیج عرب تقویت می کند

ساوالان پورت :  ناوهای جنگی آمریکا خود را برای جلوگیری از بستن تنگه آماده می کنند.

به استناد مجله ی خبری ساوالان پوت از خبر های آپا به نقل از روزنامه ی وال استریت ژورنال وزیر دفاع آمریکا از تقویت نیروهای ارتش آمریکا در خلیج عرب خبر داده است.

علت این امر جلوگیری از بستن خلیج عرب توسط ایران در صورت اعمال تحریم های نفتی صورت می گیرد.

پنتاگون در این باره معلوماتی را در اختیار کنگره ی این کشور قرار داده است. بنا بر این معلومات رادارهای نظارتی و آشکارسازهای جدید مین در اطراف تنگه هرمز مستقر خواهد شد.

همچنین ناوهای جنگی آمریکا سیستم های خود را برای پاسخ دادن به هجوم های راکت آنی ایران تنظیم خواهد شد.

آمریکا بستن تنگه ی هرمز از طرف ایران را خط قرمز سیاست های منطقه ی خود اعلام کرده بود و در همین جهت برای جلوگیری از عملی شدن این تهدید توسط ایران سعی در تقویت نیروهای جنگی و ناوهای خود در این خلیج می نماید.

قتل عام اهالي روستاي ترك نشين عسكرآباد توسط اشرار مسيحي آسوري-ارمني مئهران باهارلي

ساوالان پورت : در سال ١٩١٨ دسته جات مسلح آسوري و ارمني با حمايت اردوها، هئيتهاي ديپلماتيك و ميسيونرهاي مسيحي روسيه، انگلستان و فرانسه در غرب آزربايجان مشغول كشت و كشتار و پاكسازي نژادي اهالي ترك بودند. هدف از اين كشت و كشتارها انقياد منطقه، پاكسازي نژادي خلق ترك و آماده نمودن فيزيكي از آن بخش از آزربايجان براي تاسيس دولتهاي مسيحي آشورستان و ارمنستان بزرگ در آنجا بود. در نتيجه اين فجايع در سال مذكور صدها مركز جمعيتي ترك مورد هجوم نيروهاي مسيحي قرار گرفته از نقشه پاك گرديد و دهها هزار تن از اهالي بي دفاع ترك از دم تيغ گذرانده شد. در ناحيه اورميه تنها دو روستاي قارامانلو و عسكراووا به مقاومت مسلحانه دست زدند و اهالي هر دو روستا تا آخرين نفر قتل عام شدند.

قريه عسكرآباد كه در سه فرسخي شهر اورميه در كنار جاده اورميه-سلماس قرار داشت، ٣٩ سال پيش از آن و يكبار ديگر توسط نيروهاي متهاجم كرد به رهبري شيخ عبيدالله دچار قتل عام شده بود. روستاي عسكرآباد داراي قلعه محكمي بود و به همين سبب عده زيادي از اهالي دهات ترك همجوار براي درامان ماندن از قتل عام شدن توسط مسيحيان به آنجا پناهنده شده بودند. قواي مسلح مسيحي روز ٢٥ ژوئن به فرماندهي پطروس و ملك خوشابه با تجهيزات تمام و به همراه توپخانه به روستاي عسكرآباد هجوم برده و آنجا را به محاصره خود درآوردند. اهالي روستاي ترك كه ابدا قصد و نيتي براي جنگ نداشتند طي مذاكراتي حاضر به تسليم شدن و تسليم كردن سلاحهاي خود به نيروهاي مسيحي شدند. اما در روز ٢٨ ژوئن حين پس دادن سلاحهاي خود، قواي مسلح مسيحي كه روستا را تحت محاصره خود داشتند از كوههاي اطراف به سوي اهالي بي دفاع ترك آتش گشودند و باعث كشته و زخمي شدن يك زن و كودك ترك گرديدند. هدف قواي مسلح مسيحي از ايجاد جنگ، تسلط بر اموال اهالي چند روستاي ترك جمع شده در عسكرآباد بود. با شعله ور شدن آتش جنگ، مردان و جوانان ترك روستا تصميم به دفاع از خود در مقابل نيروهاي مهاجم مسيحي گرفتند. آنها توانستند تا تمام شدن فشنگها و مهماتشان ٥-٦ روز تمام مقاومت كنند.

اما مسيحيان شب ژوئيه ١٩١٨ پس از كوبيدن قلعه با توپ و خراب كردن درب قلعه و ويران كردن حصار آن وارد روستا شده و به كشتار شروع كردند. با ورود قواي مسلح مهاجم مسيحي به داخل روستا، بعضي از تفنگچيان ترك مدافع روستا از راه آب فرار نمودند. در اين هنگام حداقل دويست نفر از اهالي و پناهندگان روستاهاي ترك مجاور، از مرد و زن و اطفال صغير و صغيره ناچار به مسجد بزرگ داخل قلعه پناهنده شده بودند. "مسيحيان تمام درهاي مسجد را گرفته و بعد به آن جا داخل شده، به احدي ترحم ننمودند. شيون و ناله زنان و بچگان از زمين به آسمان بلند گرديده، همه آنها را در جلو چشم يكديگر كشتند. عده كشته شدگان در مسجد قريه به قدري زياد بود كه خون از پنجره ها و كف مسجد به بيرون جاري شد." عده ديگري از اهالي ترك و بي دفاع روستا كه تلاش مي كردند خود را در باغات مخفي سازند، همگي با گلوله مسيحيان در جاده و ميدان و باغات از پاي درآمدند. از جمع ساكنين روستاي عسگرآباد تنها يك نفر مرد و يك نفر زن كه خود را با حال زخمي در زير جنازه ها پنهان كرده بودند توانستند بعد از رفتن قواي مسلح مسيحي جان به سلامت برند. پس از قتل عام و پايان كار عسكرآباد، نيروهاي مسيحي كشتارگر، يك عده از زن و كودكان ترك سني مذهب را با حالت اسيري به شهر اورميه آوردند و زنهاي ترك شيعه مذهب به اسارت گرفته شده توسط رهبر آسوريان آقا پطروس به ساير دهات فرستاده شد. پس از اين قتل عام، عسگرآباد تبديل به گورستان و خرابه زارگرديد و به مدت ماهها اجساد روي هم انباشته و اينجا و آنجا افتاده مردم، قريه طعمه سگها و پرندگان شد. فاجعه كشتار روستاي عسكرآباد توسط نيروهاي مسيحي، يازده روز پس از تسليم شهر اورميه توسط آنها بوقوع پيوست.

---------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------

آناتومي قتل عام روستاي عسكرآباد، اورميه

تاريخ كشتار:
از ٢٥ ژوئن ١٩١٨ تا روز قتل عام بزرگ ١ ژوئيه ١٩١٨

محل:
روستاي عسكرآباد در سه فرسخي اورميه، در كنار جاده اورميه-سلماس و باغات و ميادين و جاده هاي اطراف آن

عاملين قتل عام:
نيروهاي مسلح مسيحي آسوري و ارمني (؟) با تجهيزات كامل و توپخانه به فرماندهي پطروس و ملك خوشابه (آسوري)

مدافعين:
عده اي از مردان و جوانان ترك از اهالي روستا

تلفات:
روز ٢٨ ژوئن ١٩١٨:
-يك زن ترك توسط مهاجمين مسيحي كشته و يك كودك ترك زخمي شد.
-عده اي از مهاجمين مسيحي توسط مدافعين ترك كشته شد.

روز ١ ژوئيه ١٩١٨:
- اكثر مدافعين روستا به قتل رسيدند.
-حداقل ٢٠٠ نفر شامل همه اهالي و پناهندگان دهات مجاور ترك از مرد و زن غيرمسلح و اطفال صغير و صغيره كه به مسجد روستا پناهنده شده بودند توسط نيروهاي مسيحي در داخل مسجد روستا و در مقابل چشم يكديگر قتل عام گرديدند.
-عده كثيري از اهالي بي دفاع ترك كه سعي به فرار داشتند، در جاده  و ميدان و باغات توسط نيروهاي مسيحي به قتل رسيدند.
-از نيروهاي مهاجم مسيحي قريب به ٦٠ نفر شامل دو سه نفر شخص با نام از جمله برادر ميرزا داود رئيس نظميه قواي اشغالگر مسيحي توسط مدافعين ترك روستا كشته شد.

---------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------

منابع:

١-اروميه در محاربه عالم سوز، از مقدمه نصارا تا بلواي اسمعيل آقا، ١٣٠٠-١٢٩٨ شمسي. رحمت الله خان معتمدالوزاره
٢- تاريخچه اورميه، يادداشتهائي از سالهاي جنگ اول جهاني و آشوب بعد از آن. رحمت الله توفيق
٣- آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق. دكتر توحيد ملكزاده ديلمقاني
٤-سرزمين زرتشت، اوضاع طبيعي، سياسي، اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي، تاريخي رضائيه. علي دهقان
٥-تاريخ اروميه. احمد كاويانپور

---------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------

نقل قولها:

اين قريه نيز داراي قلعه محكمي بوده و عده زيادي از اهالي دهات همجوار آن نظر به استحكامش به آن جا انتقال نموده كه عموم قلعه داران مردان و جوانان لايق و در راه حفظ ناموس خود دست از زندگاني شسته و درصدد دفاع مي باشند. (تاريخچه اورميه)

اين قريه تقريبا در سه فرسخي شهر در كنار جاده بين ارومي و سلماس واقع و سي و نه سال پيش از اين غائله –يك-دفعه نيز در موقع انقلاب شيخ عبيدالله كرد و نظر به سابقه اي كه ما بين تيمور پاشاخان ماكوئي و مالك اين ده بوده، دچار قتل عام اكراد شيخ عبيدالله گرديده بود. (تاريخچه اورميه)

در اين موقع كه تمام دهات مسلمان نشين را غارت و ويرانه كرده بودند، در بعضي جاها مسلمانان با زن و بچه خود در يكي از دهات بزرگ جمع شده و آنرا محكم نموده به نگهداري خود مي كوشيدند. مسيحيان (كه) نتوانسته بودند به آنها دست يابند بتدريج يكي يكي آن دهات را نيز گرفته و ساكنين آنها را غارت و كشتار نمودند كه از آن جمله دهات قوشچي و عسكرآباد بود كه پس از جنگهاي خونين آنها را گرفته و كشتار كردند و اموال دهاتيان بدبخت را به غارت بردند. در ديه عسكرآباد چون ساكنين آن غيرتمند بودند و خوب دفاع مي كردند، پس از دستيابي بر آنجا كشتار عجيبي كردند كه هرگز فراموش نخواهد شد. (سرزمين زرتشت)
-------------------
در اين ايام جلسات صلح بين ارامنه و آشوريها از يكطرف و تركان از سوي ديگر منعقد و صورت جلسه ها تنظيم مي شد. عصر در جلسه ١٢ شعبان ١٣٣٦ مجلس اصلاح منعقد و صورت جلسه ها تنظيم شد. خليفه مارشيمون و آشوريهاي اورميه پيشنهادهائي كرده و آنها را ترجمه همراه با قرارنامه اي در چهار نسخه تنظيم و به امضاي طرف مسلمان و مسيحي رساندند. يك نسخه را به تبريز و سه نسخه ديگر در كابينه حكومتي ضبط شد. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)

علي رغم اين تلاشها، كسان پطروس و قواي مسلحه به روستاهاي ترك نشين حمله و آنها را قلع و قمع مي كردند. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)
-------------------
١٤ شعبان ٣٦- ٢٥ ژوئن ١٩١٨ پطروس و ملك خوشابه به طرف روستاي عسگرآباد كه يوغ اسارت ارامنه و آشوريها را نمي خواستند حمله كردند. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)

پس از سه چهار روز استراحت به قريه عسكرآباد هجوم آور گرديدند. (تاريخچه اورميه)

مسيحيان در موقع حمله به قريه عسكرآباد تجهيزات كافيه همراه برده، و شروع به تعرض كردند. (تاريخچه اورميه)

محاصره روستاي عسگرآباد چندين روز به طول انجاميد. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)
-------------------
مسئله قريه عسكرآباد كه عبدالعلي خان با اميرخان ارمني به آنجا رفته بود، كسب اهميت نموده و روز ١٧ ماه شهرت دادند در آنجا دعوا شده است. (اروميه در محاربه عالمسوز)

١٧ شعبان ٣٦-٢٨ ژوئن ١٩١٨ اميرخان ارمني كه در معيت عبدالعلي خان به قلعه عسگرآباد رفته بود، پس از مذاكرات با ريش سفيدان قرار به تسليم دادند. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)

موقع تسليم، از طرف ارمنيها شليك و دو زن و يك بچه كشته شد. بقيه هم دوباره به قلعه برمي گردند. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)

بين طرفين درگيري عده اي ارمني هم كشته شد. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)

و موافق خبري كه رسيد جمعي از مسيحيان در عسكرآباد مقتول شده و توپ هم به واسطه استحكام قلعه آنجا كار نمي كرده است. (١٧ شعبان)

اميرخان نام ارمني كه در معيت عبدالعلي خان بود، مراجعت كرده در مجلس مشاوره حكومتي اظهار نمود كه من به اتفاق عبدالعلي خان به قريه مزبوره رفته با ريش سفيدان آنجا ملاقات و خود آنها نزد اقا پطروس برده مذاكرات كرده و قرار شد اسلحه را جمع نموده بدهند. بعد مراجعت به ده نموده در حالتي كه مشغول جمع كردن تفنگها و سي و نه قبضه تفنگ هم جمع شده بود و مي خواستيم تفنگها را حمل بدهيم يك دفعه از بالاي كوه صداي تفنگ بلند شده و مسيحيان كه كوهها را گرفته بودند بناي تيراندازي گذاشتند. من با بيرق علامت كه داشتم به بالاي برج قلعه رفته هر قدر علامت نشان داده و فرياد كردم مثمر ثمر نشد و دو تير هم به قصد خود من انداختند. پائين آمده نزد آقا پطروس رفته تفصيل را گفتم. مشاراليه آم فرستاد به هر نوع بود تيرانداختن مسيحيان را موقوف كردند. دوباره من به قلعه رفته تفنگها را حمل داده و قريب دويست نفر زن و بچه هم به اتفاق من رو به بيرون دروازه گذاشتند كه نزد آقا پطروس آمده و مشاراليه آدم همراهشان كرده به شهر و يا دهات ديگر بفرستد. وقتي كه در ميان كوچه مي آمديم ناگاه از كوه صداي شليك تفنگ بلند، دو نفر زن و بچه تير خورده كه يكي سر تير جان داد و ديگري مجروح گرديد و زنها فرار كرده مراجعت نمودند. من هم نزد آقا پطروس آمده مطلب را حالي كردم. (اروميه در محاربه عالمسوز)

معلوم شد آقا پطروس و ملك خوشابه مايل هستند كار به اصلاح بگذرد ولي مسيحيان طالب صلح نبوده و مي خواهند با غلبه و زور داخل ده بشوند. موافق اظهارات اميرخان معلوم شد رعاياي آنجا ابدا خيال دعوا را نداشته اند. ولي مسيحيان كه در هر مورد مايل به قتل و مشتاق به غارت هستند، متقاعد نشده اند. خاصه كه شنيده اند اموال چند ده را به آنجا جمع كرده اند. لابد روساء تابع ميل اكثريت گرديده و بناي هجوم گذاشته و از آن طرف هم مدافعه نمودند و دعوا شدت يافت و من مراجعت كرده به شهر امدم. اين تقريرات را در مجلس حكومتي اميرخان با حضور نمايندگان مسيحي مي كرد
-------------------
شب ١٨ شعبان دو نفر را در شهر در نزديكي مسجد حاجي عبدالله به قتل رسانيدند. دو نفر از عساكر عثماني در دره قاسملو به دست قراولين اين طرف اسير افتاده بودند. آنها را در ١٨ ماه وارد شهر كردند.  اين دو نفر از عقب ماندگان عساكر عثماني بوده اند.

فرداي آن روز هم جنگ به شدت ادامه داشت. براي اينكه خونريزي بيشتر نشود، از طرف حكومت مير آقاي سيف الشريعه و از طرف مسيحيان خليفه ماورليه به عنوان وساطت چي انتخاب شدند. نامه اي از حكومت اورميه خطاب به ريش سفيدان عسگرآباد نيز نوشته شد.

مسئله عسكرآباد كسب اهميت نموده بود و هنوز محاربه در آنجا شدت داشت. محض اين كه كار آنجا به نوعي تمام شده خونريزي نشود، فدوي با يكي دو نفر از روساي مسيحيان مذاكره نموده قرار شد چند نفر از اشخاص مسالمت خواه مسلم و مسيحي به آنجا رفته اين غائله را نگذارند امتداد يافته به اصلاح كار را ترتيبي بدهند. همين مسئله در مجلس مشاوره مطرح و تصويب گرديد، از طرف حكومت آقا مير آقاي سيف الشريعه معين و از طرف مسيحيان خليفه ماروليه (؟) تعيين شد. و آنچه لازم بود از حكومت هم به ريش سفيدان عسكرآباد نوشته شد.
-------------------
روز ١٩ را به عنوان گذشتن وقت تاخير در حركت كرده و روز بعد را به بعضي عذرها مستمسك شدند كه رفتن آنها ممكن نشد و حال آنكه رفتن آقايان كمال لزوم را داشت و خيلي ممكن بود كار به اصلاح و صلح و صفا بگذرد.

ولي جنگ تا دو روز بعد نيز ادامه پيدا كرد. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)
-------------------
شب ٢١ ماه شهر خيلي آرام و سكونت حاصل بود از هيچ طرف صداي تفنگ بلند نشد.
همين شب خبر رسيد كه مسئله عسكرآباد تمام شده و مسيحيان با قهر و غلبه به آنجا داخل گرديده اند.

قلعه داران پنج و شش روز تمام مقاومت كرده بالاخره مسيحيان به ضرب گلوله توپ، درب بزرگ قلعه را خراب نموده و بعد با شدت هجوم آور گرديده و به داخله قلعه راه يافته و به كشتار شروع نموند. (تاريخچه اورميه)

شب ٢١ شعبان ٣٦-١ ژوئيه ١٩١٨ مسيحيان با زور وارد قلعه عسگرآباد شده و پس از كوبيدن قلعه و ويران كردن حصار وارد روستا شدند. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)
-------------------
بعضي از تفنگچيان آنجا از راه آب فرار نموده و حداقل دويست تن از اهالي روستا قتل عام شدند. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)

بعضي از تفنگچيان آنجا از راه آب فرار نموده و جمعي از آنها با عده اي از زن و بچه مقتول گشته و يك عده زن و بچه كه سني مذهب بوده اند با حالت اسيري به شهر آوردند. و زنهاي شيعه مذهب را هم از قراري كه مذكور مي نمودند آقا پطروس به ساير دهات فرستاده است.

از جمع ساكنين عسگرآباد تنها دو سه نفر كه خود را زير اجساد مردگان پنهان كرده بودند و بعد از رفتن قواي مسلحه جان به سلامت برده بودند. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)

عده مقتولين در عسكرآباد به درستي معلوم نشد ولي مسلم است كه زياد خواهد بود. چنانچه مي گفتند وقتي كه اينها داخل شده اند قريب دويست نفر مرد و زن و اطفال صغير و صغيره در مسجد جمع و يا پناهنده بوده اند كه همه آنها را در آنجا به قتل رسانيده بودند.

چنين مي گويند كه عده كشته شدگان در مسجد قريه به قدري زياد بود كه خون از كف مسجد به بيرون جريان مي كرد و عده اي هم كه فرياد مي كردند تا خود را در باغات مخفي سازند، همگي با گلوله در جاده و ميدان و باغات از پاي درآمدند. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)

اهالي اين قريه نيز مثل اهالي قريه قهرمانلو كه فشنگهايشان به كلي تمام شده بود، ناچار به مسجد بزرگ داخل قلعه پناهنده گرديده، مسيحيان تمام درهاي مسجد را گرفته و بعد به آن جا داخل شده، شيون و ناله زنان و بچگان از زمين به آسمان بلند گرديده، در نتيجه همه آنها را در جلو چشم يكديگر كشته، خون از پنجره هاي مسجد به بيرون جاري شده و به احدي ترحم ننمودند. (تاريخچه اورميه)

فقط يك نفر مرد و يك نفر زن در زير جنازه هاي انسان با حال زخمي زنده مانده و بعدا از آنجا خارج شده بودند. (تاريخچه اورميه)

از ارامنه و آشوريها هم ٦٠ نفر و يكي هم برادر ميرزا داوود رئيس پليس اورميه كشته شد. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)

از مسيحيان هم تا شصت نفر مقتول مي گفتند كه دو سه نفر هم از اشخاص با نام كشته گرديد كه يكي برادر ميرزا داود كه حاليه متصدي امر رياست نظميه بود.
-------------------
پس از آنكه عسگرآباد تبديل به گورستان شد، ماهها اجساد روي هم انباشته و اينجا و آنجا افتاده، مردم قريه طعمه سگها و پرندگان شدند. (آزربايجان در جنگ جهاني اول يا فجايع جيلولوق)

قريه عسگرآباد نيز با اين وضع قربانيهاي خود را داده و مبدل به خرابه زاري گرديد. (تاريخچه اورميه)
اين قضيه پس از يازده روز از تسليم شهر بود.،.... (تاريخچه اورميه)
-------------------

بیانیه دانشجویان دانشگاه آزاد تهران مرکزی وفعالین ملی جلفا بمناسبت احکام سنگین بر علیه فعالین مدنی آزربایجان

ساوالان پورت : در حالیکه عروسکهای خیمه شب بازی رژیم در اوج بی تفاوتی مردم مشغول تبلیغ شعارهای توخالی خود برای انتخابات فرمایشی مجلس هستند، نمایندگان واقعی ملت آزربایجان در بیدادگاههای رژیم به شدیدترین احکام با 23 سال زندان محکوم گردیده اند.
رژیم که معمولا در آستانه انتخاباتهای فرمایشی خود فضای سیاسی را معتدل تر می کند، اینبار با این احکام شدید ، نشان داده که کوچکترین انتقادی را نیز حتی در حساسترین شرایط خود، از سوی فعالین مدنی آزربایجان تحمل نمی کند. این حکمها در واقع نشان میدهد که رژیم قصد دارد از این پس فشارها را برفعالین آزربایجان شدیدتر نماید. اما زهی خیال باطل که با هر حکمی بر علیه فعالین آزربایجان ، ملت آزربایجان در آرمانهای استقلال طلبانه و آزادیخواهانه خود راسختر خواهند شد.

همچنین از سویی دیگر سکوت شرم آور مدعیان دموکراسی خواهی در برابر این احکام سنگین، ملت آزربایجان را به آنان بی اعتماد تر خواهد کرد.

ما دانشجویان دانشگاه آزاد تهران مرکزی ضمن محکوم نمودن این احکام غیر عادلانه ، از قوه ظلم گستر قضایی رژیم ایران می خواهیم که با تجدید نظر در این احکام ناعادلانه ، باعث نشوند که جوانان خشمگین آزربایجان، بیشتر از این به دولت ایران بی اعتماد گردند. همچنین اپوزیسیون فارس نیز که بدنبال کوچکترین حکمی فریاد وا اسفای شان بلند می شود ، اگر کوچکترین دغدغه تمامیت ارضی سرزمین خود را دارند ، نیز سعی نمایند در برابر چنین احکام سنگین با اتخاذ مواضعی عاقلانه اعتماد ملت آزربایجان بیشتر از این به آنها سلب نگردد.

ششم اسفند 1390

دانشجویان دانشگاه آزاد تهران مرکزی

کدام سرزمین است که بردن اسمش پاسداری از خاکش زبانش طبیعتش جرمی است نابخشودنی اینجا آذربایجان جنوبی است.

چه آنهایی که از زبان آن حمایت میکنند چه آنان که برای حفاظت از محیط زیست آن تلاش میکنند چه آنان که برای جلو گیری از استعمار منابع طبیعی و نیروی انسانی آن مبارزه میکنند باید شکنجه شوند به زندان محکوم شوند و از زندگی ساقط شوندبرای راسیزم فارس فرقی ندارد که برای چه تلاش میکنی چه میخواهی اگر برای پیشرفت آذربایجان خواسته ای داشته باشی مجرمی گناهکاری

...راسیزمی که در آن قوه قضاییه معنی ندارد و چند تا قاضی از جمله نوکران راسیزم فارس هاشم زاده و حملبر که نه حقوق میدانند نه قانون سرشان میشود و مستخدم اداره اطللاعات راسیستی هستند برای فرزندان آذربایجان که جرمی غیر از حمایت از دریاچه اورمیه نداشتند احکامی صادرکردند که دوباره دشمنی نزادپرستان فارس را با تمام هستی آذربایجان به اثبات رساند

ما جمعی از فعالان حرکت ملی آذربایجان احکام اطلاعاتی صادره را محکوم کرده و حمایت خود را از فعالین محکوم شده اعلام میداریم و امسال 13 فروردین با انگیزه ای بیشتر از سالهای گذشته اعتراض خود را به خشک شدن دریاچه اورمیه نشان خواهیم داد

جمعی از فعالین حرکت ملی آذربایجان، جلفا

۱۳۹۰ اسفند ۶, شنبه

وضعيت آرتمياي درياچه اروميه شديدا بحراني است

ساوالان پورت : رييس پژوهشکده آرتميا و جانوران آبزي دانشگاه اروميه در خصوص وضعيت کنوني آرتمياهاي درياچه اروميه گفت: با توجه به کاهش شديد آب اين درياچه و به تبع آن افزايش ميزان شوري آب، آرتمياي موجود در آن در وضعيت بحراني شديدي قرار دارد.

دکتر علي احساني در گفت‌وگو با خبرنگار «محيط زيست» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با بيان اينکه در سالهاي اخير آب درياچه اروميه از نظر کمي به پايين‌ترين سطح رسيده است، افزود: اين وضعيت باعث ايجاد وضعيت بحراني در آرتمياي موجود در درياچه شده است.

وي در ادامه با تاکيد بر اينکه انقراض آرتميا به راحتي امکان‌پذير نيست، تصريح کرد: با توجه به پتانسيل عمومي آرتميا و وجود سيستم آن در لايه‌هاي کف درياچه، به محض مساعد شدن وضع اکولوژيکي درياچه، احتمال افزايش ميزان آرتميا به صورت تدريجي وجود دارد.

رييس پژوهشکده آرتميا و جانوران‌آبزي دانشگاه اروميه با بيان اينکه طي سال هاي گذشته برداشت سيست آرتميا از درياچه اروميه انجام مي‌شد، گفت: متاسفانه به دليل مشکلات پيش آمده از سال 80 صيد آرتميا متوقف شد.

احساني به ارزش غذايي بسيار بالاي آرتمياها اشاره کرد و افزود: آرتمياها به عنوان اصلي‌ترين و بهترين غذا در پروش آبزيان به شمار مي رود و نقش عمده اي در پرورش لارو آبزيان در صنعت آبزي پروري دارد.

وي خاطرنشان کرد: در چند سال گذشته هيچگونه برداشتي از زيستگاههاي آرتميا به خصوص درياچه اروميه نجام نشده است.

وي با بيان اينکه در حال حاضر آرتميا به صورت مستقيم جهت استفاده دارويي و درماني مورد استفاده قرار مي گيرد، گفت: خواص درماني موجود در لجن و حتي آب درياچه اروميه متاثر از آرتمياها بوده و با توجه به غناي آرتميا از بابت اسيدهاي چرب مي تواند جهت تامين نيازهاي غذايي براي انسان نيز مورد استفاده قرار مي گيرد.

رييس پژوهشکده آرتميا و جانوران آبزي دانشگاه اروميه در خصوص امکان پرورش اين موجودات در مکان ديگري براي جلوگيري از خطر انقراض، اظهار کرد: تا به حال چندين پروژه تحقيقاتي موفق در حاشيه درياچه‌هاي اروميه، مهارلو در استان فارس و در حاشيه خليج‌فارس در استانهاي هرمزگان و خوزستان توسط محققان اين پژوهشکده با مشارکت اداره شيلات استان‌هاي مربوطه انجام شده است. 

برگرفته از وبلاگ اورمو گؤلو
ایسنا

از جايگاه مردمي تيراختور در ميان زنان، تا نفوذ زنانه بقيه-آیدین کسائی

ساوالان پورت : هر  روز ابعاد عجيب و غريب ديگري از فوتبال مملكت بر همگان مشخص مي شود و ديگري اينكه حضور زن آقاي پورحيدري، سرپرست تيم استقلال، يعني فريده شجاعي در ليست نواب همه كانديداهاي فدراسيون فوتبال و نفوذي است كه او در مديريت فدراسيون از قبل داشته است. به اين موضوع در يك وبلاگ با عنوان “آيا دست‌هاي پشت پرده يك زن مي باشد؟” پرداخته شده، و در آن آمده است:

با توجه به اينكه اين خانم از مجموعه استقلال مي باشد، آيا اين سوال پيش نمي‌آيد كه يكي از دست هاي پشت پرده براي پروژه تخريب تراكتور اين خانم محترم باشد(؟).

البته بايد گفت، اينكه آيا دستهاي پشت پرده اي كه هر آنچه از دستشان بر مي آيد عليه تيراختور انجام مي دهند، زن هستند و يا مرد، زياد فرقي نمي كند و تاثيري بر صورت مسأله پيچيده‌اي كه عليه تيراختور در جريان است، ندارد. ولي وقتي ميليونها زن آزربايجاني طرفدار تيراختور را كه در حسرت تشويق تيراختور از نزديك هستند به يادم مي افتد، ناراحت مي شوم كه چرا بايد اينها نتوانند در استاديومها حضور پيدا كنند؛‌ اما از سوي ديگر چنان قحط النساء فوتبالي باشد كه فقط يك زن آنهم منتسب به استقلال، در همه ليستهاي انتخاباتي فدراسيون حضور داشته و با توجه به ارتباطش با استقلال، اين پرسشها را در اذهان متبادر سازد كه آيا چنين عواملي در بخشش دوپينگ بازيكنان استقلال، و نادواري در بازي تيراختور -استقلال و همچنين اعمال محروميتهاي ناعادلانه براي تيراختور داراي نقش نيستند؟

اما اين هم جاي خوشحالي است كه اگر بقيه از زن براي نفوذ در فدراسيون استفاده مي كنند، تيراختور افتخار اين را دارد كه نيمي از پايگاه مستحكم مردمي‌اش، در ميان زنان برومند آزربايجاني است كه اين را واقعا هم اثبات كرده‌اند. و جاي اميدواري است كه زنان آزربايجاني، اگر به خاطر ديگر مشكلات عجيب و غريب فوتبال، نمي توانند در استاديوم حضور يابند، حداقل بتوانند در مديريت ورزش حضور داشته باشند. مگر جاهاي ديگر، چه گلي بر سر فوتبال بانوان زده‌اند كه مي توانند در مديريت فدراسيون حضور داشته باشند، ولي فوتبال تبريز و آزربايجان اين فرصت را ندارد؟ راستي چرا خبري از تيم فوتبال بانوان تيراختور به گوش نمي رسد؟

—

توضيحي در مورد تصاوير:

عكسها و تصاوير زيادي از زنان هوادار تيراختور منتشر شده كه در اينترنت موجودند. اما اين سه عكس بيشتر در خاطرم مانده بود كه اولي مربوط به شادي مردم تبريز، پس از برد شيرين تيراختور برابر استقلال در تهران(عكاس: علي عباس پور/خبرگزاري مهر)‌، و عكسهاي دوم و سوم هم مربوط به بازي تيراختور و پيروزي در فروردين 89 است كه تعداد قابل توجهي از زنان هم از تپه هاي مشرف بر استاديوم لبريز از جمعيت، بازي را تماشا كرده اند(عكاس: علي غلامي).

ياشاسين تيراختورون بوتون يانداشلاري

http://tiraxturum.blog.com

آژانس بین المللی انرژی اتمی گزارش خود در مورد برنامه های اتمی ایران را ارائه داد

ساوالان پورت : آژانس بین المللی انرژی اتمی گزارش خود در مورد برنامه های اتمی ایران را ارائه داد : برنامه های اتمی ایران غیر شفاف است.

رئیس آژانس بین المللی انرژی اتمی ، آمانو 24 فوریه برابر با 5 اسفند گزارش آژانس را در خصوص برنامه های هسته ای جنجال برانگیز و مشکوک ایران ارائه داد.

مجله خبری ساوالان پورت به استناد خبر های آپا ، در این گزارش به ادامه ی فعالیت های ناشفاف اتمی ایران و همچنین از سرعت بخشیدن ایران به این فعالیت ها اشاره شده است.

این در حالی است که در این گزارش از نا موفق بودن و بی نتیجه ماندن تحقیقات هیئت نمایندگی آژانس بین المللی انرژی اتمی در ایران تاکید شده است.

هیئت نماینده ی آژانس در طی سفرهایی که از سایت های غنی سازی اورانیوم به عمل آوردند، از بی نتیجه ماندن تحقیقات بر سر صلح آمیز بودن و یا دنبال شدن فعالیت ها با اهدف نظامی ، خبر دادند .

هیئتی که از طرف آژانس بین المللی انرژی اتمی که در ماههای فوریه و ژانویه به ایران سفر کرده بود گزارش قانع کننده ای در خصوص اینکه برنامه های هسته ای ایران با اهداف صلح آمیز  دنبال می شود، ارائه ندادند و به همین دلیل آژانس از ادامه ی برنامه های هسته ای ایران به شدت نگران است.

جمهوری اسلامی تا به حال 110کیلوگرم اورانیوم 20 درصد را غنی سازی کرده است.

ایکی ایسفندیده، آنا دیلی نه گؤره توتوقلالانلارین عایله لری طرفیندن بیانیه

ساوالان پورت : بیزلر" طوری و حبیب چشمه " عایله لری اولاراق، بیرحالدا کی (5) بئش گوندور بو ملی فعالار(سالارطوری – وحید حبیب چشمه) نین توتوقلانماسیندان کئچیر و بوتون تلاش لاریمیزا باخمایاراق، اونلارین نه حالدا ویا هانسی دورومدا اولدوقلاری اوچون دوزگون بیربیلگی و یا خبر، الده ائده بیلمه میشیک. "ستاد اطلاعاتین" طرفیندن، بو بارده بیزه دوغرو بیرجاواب وئریلمه یر. بیزلرده، بوآغیردوروما اؤزجدی نیگران چی لیقی میزی بیلدیره رک ، بیراعتراض کیمی ،بین الخالق اینسان حاقلاری سازمانی - سیاسی زیندانی لرحاقیندان مدافه ائدن تشکیلات لاردان وهابئله حاق سسین، دویان اویاق ویجدان لارا ، اؤز توتاراق ایسته یرک کی بوحاق سیزلیقی ائشیدیب واؤز جدی دسته کلرینی ، دوستاقدا اولان بوملی فعالارین تئزآزادلیق لاری اوچون اللریندن گلنی اسیرگه مه سین لر.وبیزلرده ،بونلارین عایله لری اولاراق عزیزلریمیزین آزاد اولماقلارینی طلب ائدیریک.
"وطن اوغروندا ساواشان اللروار اولسون"


بیانیه ای ازطرف خانواده های دستگیرشدگان دوم اسفند
ما خانواده های " طوری و حبیب چشمه" بخاطره اینکه تا به امروزکه (5) پنج روزاست ازدستگیری این فعالان ملی ( سالار طوری – وحید حبیب چشمه) گذشته است. متأسفانه با تلاش وپی گیریهای مداوم هیچ گونه اطلاع دقیقی ازوضعیت آنان بدست نیامده وجواب درستی ازطرف "ستاد اطلاعاتی" به ما داده نشده است. ما نیزنگرانی جدی خودرا ازاین شرایط مبهم اعلام می کنیم . و ازسازمان حقوق بشر- سازمان حمایت ازحقوق زندانیان سیاسی وبه همه ی انسانهایی که با وجدان بیدار،صدای حق وحقیقت را می شنوند. خواستاریم تا به وضعیت این زندانیان سیاسی رسیدگی کرده وتلاش های خودرا برای آزادی این فعالان دریغ نکنند . ما خانواده های این زندانیان نیزطلب آزادی هرچه سریع ترعزیزانمان هستیم.

نفت عربستان جایگزین نفت ایران می شود

ساوالان پورت : عربستان سعودی تولید نفت خود را افزایش داده است
به استناد مجله خبری ساوالان پورت به خبرهای خبرگزاری آپا - اکونومیک عربستان سعودی از هفته ی پیش تولید نفت این کشور را به 9 میلیون بشکه در روز افزایش داده است.

 این رقم در مقایسه با آخر ژانویه  1/5 میلیون بشکه افزایش تولید را نشان می دهد.

همچنین بنا به خبرهای منتشر شده از آپا-اکونومیک  حجم صادرات نفت از عربستان سعودی به کشور آمریکا به اندازه ی 1/5 میلیون بشکه در روز افزایش را نشان می دهد.

این در حالی است که تولید نفت در کشور عربستان سعودی برابر با 11 میلیون بشکه در روز و مصرف داخلی 2 میلیون بشکه نفت می باشد.

از مدت زمان ادامه سطح حجم صادرات نفت عربستان سعودی بدین منوال فعلاهیچ اطلاعی در دست نیست، اما کارشناسان بر جایگزینی نفت عربستان با نفت ایران عقیده دارند.

چندی پیش نیز مقامات سعودی از تحریم نفت ایران استقبال به عمل آورده و از تامین کمبودی که ممکن است در بازاهای جهانی به وجود آید؛ اعلام آمادگی نموده بودند.

شروع ترم دوم سالتحصیلی و بازماندن دانشجویان بازداشتی دانشگاه تبریز از این ترم

ساوالان پورت : بازداشتهای طولانی دانشجویان دانشگاه تبریز، نگرانی از وضعیت تحصیلی این فعالین را افزایش داده است. این درحالی که آقای مهرداد کرمی در تاریخ 3 دیماه بازداشت شده و اداره‌ی اطلاعات از شرکت وی در امتحانات پایانی ترم اول ممانعت به عمل آورد.

 در ادامه‌ی بازداشت دانشجویان، آقای افشین شهبازی سوم بهمن در تبریز، روزبه سعادتی و محمد احدی فارغ لتحصیل دانشگاه تبریز هم در میانه بازداشت شدند.

با اینکه مهلت انتخاب واحد ترم دوم سالتحصیلی به اتمام رسید و ترم دوم شروع شد، هنوز هم این دانشجویان در انفرادیهای اداره ی اطلاعات تبریز بازداشت می‌باشند و بدون انتخاب واحد از تحصیل در این ترم هم بازماندند.

 وضعیت آقای مهرداد کرمی هم که به زندان تبریز منتقل شده، همینگونه می‌باشد. این دومین ترمی است که مهرداد کرمی از تحصیل بازمانده است.

اوچونجو یول ( آنتونی گیدئنز) ــ چئویرن: داوود توران

ساوالان پورت : اون سؤز

1970 لي ايللردن  سونلارينا قده ر صنعتي لشميش اؤلكه لرده اويغولامادا اوْلان رفاه دولتي  مطاباقاتي  سوْن  أريشي،  ماركسيزيمين اعتباريني  ايتيريشي

و  اؤنملي  توْپلومسال،  اكونوميك و تكنولوژيك د ئييشيك ليكلر بو سونوجلارين  اوْرتايا چيخماسسيندا روْل اوْيناميشدير.



بو  گليشمه  قارشيسيندا  نئجه  بير  يول  تعقيب  ائديلمه سي  گره كديگي و سوْسيال دئموكراسينين فرقلي بير پوْليتيك- فلسفه اوْلاراق دوام ائديب ائتمه يه جگي اوْ قده ر ده بليرگين دئييلدير.



سوسيال دئموكراسينين اويغولامادا اولدوغو قده ر ايدولوژيك باغلامدا دا سادجه وارليغيني دوام ائتديرمكله قالماييب عيني زاماندا زنگين لشه بيله جگي قناعتيني ده داشيييرام. آما بونون بير شكيلده اسكي گؤروشلريني گؤزدن کئچيرمه يه حاضير اوْلدوقلاري  تقديره  سؤز  قونوسو  اولا بيلر. يعني  قيساجاسي  سوْسيال  دئموكراتلارين  اوچونجو  بير  يوْل  تاپمالاري  گره كمكده دير. كيتابدا  آچيقلامايا  چاليشديغيم كيمي “اوچونجو يول”  قاورامي  تك باشينا  بير آنلاما  ماليك  دئييلدير. بو  قاورام  سوْسيال  دئموكراسينين  تاريخ  بوْيونجا  بیر  چوْخ  دفعه  ايشله ديلديگي كيمي، عيني  زاماندا  فرقلي  پوْليتيك  فيكيرلره  منصوب  يازارلار  و  پوليتيكاچيلار  طرفينده ن  ده ايشله ديلميشدير.



بو چاليشمادا  “ اوچونجو يول”  قاوراميني  سوسيال  دئموكراسينين  بیر چوْخ  دفعه  اوزه رينده  دورماق  قالديقلاري  مفهومو گوزوموزده  يئني دن  أله آلميشي  باغلاميندا  ايشله تديم.



“اوچونجو يول”  اينگیلتره-ده  توني بلر  و  يئني  ايشچي  پارتيسي طرفيندن  اوْرتايا  قوناق  پوْليتيكالارلا  ايليشگي لنديريلمك ده دير. توني بلر-ين   پوليتيك  ياخلاشيملاري  سيخ-سيخ  آمريكا  بيرلشيك دولت لرينده كي  يئني  دئموكراتلارين  پوْليتيك لارايلا قارشيلاشديريلماقداير. گرچكده ن ده،  يئني  ايشچي  پارتيسي  و  يئني دئموكراتلار  آراسيندا  ياخين  و  دوْغرودان  باغلانتي لار  سؤز  قونوسودور. تاچر  و  ماژوْر  حكومتلري  كيمي  بلر  حكومتينين ده پوليتيك  الهام  آلماق  اوچون  باخيشلاريني  قاره  آوروپاسينا  دئييل،  آمريكا  بيرلشيك  دولت لرينه  چئويريلميش  اوْلدوغو  سؤيلنمكده دير. و  اويغولاديغي  پوْليتيك  سؤيلم ده  آمريكاليلارا  عاييددير.



بو  آچيقلاما  تمامي  ايله  گئرچگي  يانسيتماماقدادير. اؤرنه يين،  ايشچي پارتيسي نين  ايش  پروْگرامينا  ائتديگي  سوسيال  يارديم  آمركان  طرزيني  يانسيدا بيلير،  فقط الهاميني بيرلشيك  دولت لردن  زياده اسكانديناو  و  اؤلكه لرينين  آكتيو  ايشچي  پيياساسي ايلا  ايلگيلي پروگراملاريندان  آلديغي  ايلري  سوروله بيله ر. ائديلن  گؤزله مه لر چرچيوه سينده  بووورغونون  قانيتلانماسي  گره كمكده دير. ايشچي پارتيسي  چرچيوه سينده  يوْغونلاشان  دارتيشما  اودلو  و  ايلگينج اوْلماقلا  برابر،  بير سوره دير   قيتا  آوروپاسي  سوْسيال  دئموكراسي سينده  دوام  ائده ن  دارتيشمالاردان  باغيمسيز  دوام  ائتمكده دير. توني بلرين  اسكي  ايشچي  پارتيسي  ايله  باغلاري  قوپارماسي  اؤنملي  بير باشاري  ايدي،  فقط  به نزه ر  بير  ياخلاشيم  همن  همن  هاردايسا  قيتا آوروپاسيندا  گؤرونن  بوتون  سوْسيال  دئموكرات  پارتي لرجه ده گؤرولمه كده دير .



بيرلشيك  كرالليك-دا  يورودولنبو  دارتيشما  پك  چوخ  آچيدان  قيتا آوروپاسينداكي  سوسيال  دئموكراسي  ايله  آيني  دوزه يه  گلمكده دير. بونونلا  برابر،  بيرلشيك كرالليك، اورتايا  چيخماقدا  اوْلان  يئني فيكيرلرله  آكتيو  شكيلده  قاتغي  ساغلايا بيله جك  بير  قوْنومدادير . سالت  آمريكان ده  ئييليم لري  و  فيكيرلريني  تقليده ن  اؤته اينگيلتره، بيرلشيك  دولت لر  و  قيتا  آوروپاسي  آراسيندا  ياراتجي  بير ائتگي لشيمين  ياراديلماسيندا  ائتكين  بير  روْل  اوْينايا  بيله ر. قيتا  آوروپا قاره سینده  بیر  چوْخ  اؤلكه  بيرلشيك  كراللغين  ماليك اوْلدوغو  يئني  ليبرال  حكومت  مدلي  تجر به سينه  ماليك  دئييلدير. تاچريزم  ائده بيلديكلري  يادا  ائتمه ديكلري  ايله،  اينگيلز  توْپلومونو درينده ن  سارميشدير. ديگر  پك  چوخ  يئني  ليبرال  كيمي  مارقارت تاچرده  سيرادان  بير  محافظه  كار دئييلدي. تاچر،  بير  ياندان  توپلومدا بؤيوك  اؤلچوده  يايقين ليق  قازانان  دئيشيك ليكلري  دستك له ييجي پوْليتيكالار  اويقولاركن  و  سربست  پيياسا  بايراغيني  دالغالانديراركن اؤته  ياندان دا  قورولو  دوزه نه  و  سئچكين لره  سالديريردي. ايشچي پارتيسي  و  پارتي نين  آيدين  دستك چيلري  بو  سالديريلارا  اؤنجه ليك  اسكي  سوْل  گؤروشلري  گؤزده ن  گئچيرمك  صورتي  ايله قارشيليق  وئرديلر.  بونونلا  برابر،  سئچيم  مانع لري،  بؤيله سي  بير ياخلاشيم  سرگي لنمه سي  ايله  اوْلومسوزلوقلارا  معروض  قالان  پارتي ده بير  جانلانمايا  نه ده ن  اوْلموشدور. سوْنوج  اولاراق،  بيرلشيك كرالليك ده كي  پوْليتيك  دارتيشما  بعضي  آچيلاردان  قيتا آوروپاسينداكي  سوْسيال  دئموكرات  چئوره لرده كي  دارتيشمالارا  نظره ن  داها  اؤزگور  بير  آچيليم  قازانميشدير. اينگيلتره ده  گليرشديريله ن  اوْلموش  اوْلا بيلر، چونكو  بو  فيكيرلر  چوْغونلوقلا فرقلي  بير  بيريكيمه  قارشي  داها  ياخشي  بيلينمكده دير.



بو  كيتابين  اوْلوشوم ايله سوره كلي  بير  آرايا  گله ره ك  ائتديغيميز  آخشام  توپلانتي لاري  ديزيسي نين  بير  اوروندور. بورادا  هر  ايكي  سينه ده  تشكر  ائتمك  ايستيره م. اصلينده  سوسيال  دئموكراسينين  يئني دن  جانلانيشي  اوزه رينه اوچوموز  برابر  بير  اثر  يازمايي  دوشونوردوك. چئشيدلي  نده نلردن   اؤترو  بو  دوشونجه ميز گرچكلشمه دي،  فقط  من  بو  توپلانتي لاردان سوْن درجه فايدالانديغيمي بليرتمك ايستيره م. اثرين ال يازمالاريني  تيته زليله گؤزده ن  گئچيره ن  و  متين  يئني دن  اوْلوشوموندا  سوْن درجه  اؤنم  داشييان  يوروملاريني  اسكيك  ائتمه يه ن  ديويد  هئلده  اؤزه ليكله  تشكر  ائتمك  ايسته رديم. آيريجا  بو  چاليشمانين اوْلوشوموندا  منه  چئشيدلي  وسيله لرله  يارديملاري  دوْخونان  مارتين البر،  اولريچ بك،  جان گري،  استوهيل،  آليسون چئووئرس،  ميريام كلارك،  آماند گودال،  في اونا گراهام،  ژوليان لي گراند،  ديويد ميلي باند،  هنرتيا موْروآنته پوْوئره  آيري  آيري  تشكر  ائديره م. آلئنا لئدئنوايا  كيتابين  اوْلوشومونداكي  قاتغي سينين  ياني  سيرا  جساره تيمين  قيريلديغي  سيرالاردا  كيتابين  بيتيريلمه سي  نوقطاسيندا  مني  يئني دن  تشويق  ائتمه سيندن  اؤترو  آيريجا  تشكر ائديره م.



سوسياليزم و سونراسي



توني بلر، 1998 ايلي  فئورال  آييندا،  آمريكا  اؤنجولويونده  واشينگتن دا  گرچكلشديريلن  بير  پوْليتيكا  سئميناريندا،  xxi . يوز ايلده  مركز سوْلون  گله جگي  ايله  ايلگيلي  اولوسلار  آراسي  بير  كوْنسئنسوس  ياراتما  آرزوسونو  ديله  گتيرميشدي. بو  يئني  ياخلاشيم  كوره سل  دوزه نده  اوْرتايا  چيخان  دئييشمه  قارشي  بير  جواب  اولاراق  بير پوْليتيكانين  چرچيوه سيني  بليرله يه جكدي.“اسكي  سول  بو  دئييشمه ديره ندي.  يئني  ساغ  بونونلا  باش  ائتمه يي  آرزولامادي.  بيز، توپلومسال  دايانيشمايي  و  رفاهي  ساغلاماق  آماجي  ايلا  بو  دئيشمه  آياق  اويدورماق  زورونداييق”



ماركس 150  ايل  اؤنجه، “ بير  خيالات-سوْسياليزم  يادا  كومونيزم خيالاتي-آوروپا-يا  مسلط  اوْلور” دييه  يازميشدي. فقط،  بو  گؤروش وارليغيني  ماركس-ين  دوشوندويوندن  فرقلي  نده نلرله  دوام ائتتيرمكده دير.  وارليقلاريني  ايتيرمكله  برابر  سوْسياليزمي  و  كومونيزمي  ياخاميزدان  سيخيب  آتماديق. سوسياليزمه  و  كومونيزمه اؤزگو ده يرلري  و  ايده  آللاري  اليميزين  ترسي  ايله  بير  چيرپيدا  كنارا  آتانماريق. چونكو  بو  ده يرلردن  و  ايده  آللردن  بعضي لري ياخشي  بير  ياشام  اوچون  توپلومسال  و  اكونوميك  گليشمه نين ياراديلماسينيني  تمل  اؤگه لرينيس  تشكيل  ائتمكده دير.  سوْسياليزمين اكونوميك  پروقرامي نين  اينانديريجي ليغيني  ايتيردييي  بير  دورومدا  بو ده يرلري  ساوونماق  مئيدان  اوخوماق  آنلامينا  گلمه كده دير.



آرتيق، گونوموزده  پوْليتيك  فيكيرلر  يئني  دوشونجه لر گليشديرمه، پوليتيك ليدرلر  و  توْپلوما  اؤنجولوك  ائتمه كاپاسيته لريني  ايتيرميش گؤزو كورلر. كامو  دارتيشمالاري  گئده رك  چورومه يه  اوز  توتان اخلاقي  ده يرلر،  زنگين لر  و  يوخسوللار  آراسيندا  اورتايا  چيخان اوچوروم  و  رفاه  دولتينين  نده ن  اوْلدوغو  گئريليملرله  ايليگي  انديشه لري  قوْنو  آلماقدادير. ائييمسيرليكلريني  قرارلي  بيرشكيلده  دوام  ائتتيره نلر  تكنولوژي نين  قارشي  قارشييا  قالديغيميز  سورونلاري  چؤزه جه يينه  اينانلاردير.  فقط  تكنولوژيك  دئييشيم، گليئن  نوقطادا سونوچلاري  بير  بيرينه  قاريشديرديغي  كيمي  تكنولوژي  هر  هانكي  بير  دورومدا  ائتكيلي  بير  پوْليتيك  پروقرامينين  يورودولمه سينه ده  بير تمل  اولوشدورماماقدادير. پوليتيك  فيكيرلر  يئني  دوشونجه لرين  اوره تيلمه سينه  قاتغي  ساغلاياجاقسا  گونده ليك  ياشام  و  دينسل  آلانا قارشي نه سيرادان  بير  ته پكي  گؤسترمه لي  نه ده  ساده جه  بونلارلا سينيرلي  اولماليديرلار. ايده آللر  اوْلماقسيزين  پوْليتيك  ياشام  بير  آنلام  ايفاده  ائتمه يه جگي  كيمي،  بو  ايده آللر  گرچكليكله  باغلانتي لي  اوْلماديقجادا  بوْش  بير  اوموددن  اؤته يه  گئده نمز.  بيزلر  نئجه  بير توْپلوم  ياراتماني  ايسته مه ديگيميزي  بيلمه نين  ياني  سيرا  بو  دفعه اولاشيلماسيندا  سوموت  آراچلارا دا  ماليك  اوْلماميز  گره كمه كده دير.  بو  كيتاب  سؤز  قونوسو  بو  هدفلرين  نئجه  باشاريلا  بيله جگي  و پوليتيك  ايده آليميزين  نئجه  يئني دن  جانلانديريلا  بيله جگي  قوْنوسوندا   فيكيرلر  اوْرتايا   قويمايا   چاليشماقدير.



ايلله ري  سوردويوم  آرگومانلارين، چوغو  داها  گئنيش  بير  آلاني قاپساماسينا  راغمه ن، چيخيش  نوقطاسي  اينگيلتره دير. ديگر  پك  چوْخ اؤلكه ده  اوْلدوغو كيمي  بيرلشيك كرالليك دا تئوري  اويقولامادان سونرا  گلمكده دير. سول-ون  اسكي  گرچكليگي ندن  اوزاقلاشميش اولان، آنجاق  سولو  تمثيل  ائتديگي  ادعاسيني  سوردوره ن  دولت لر هاوانداسو  دؤومه كده دير. ساده جه  اويقولامالاري  اوْنايلاماق  دئييل، آيني  زاماندا  بير  هدف  دوْغرولتوسوندا  پوْليتيكلار  اوْلوشدورولماسينا قاتغي  ساغلانماسي  آماجي  ايلا  بو  دولت لرين  اويقولاديقلاري  پوليتيكا اسكلتي  اوزه رينه  تئوري  هيتيت  اؤ‌رتدورمه ليدير.  البته  سوْل  سوره كلي اوْلاراق،  ان  آزيندان  اكونوميك  بير  يؤنه تيم  مدلي  سوْسياليزمله  ايليشكي لنديريلمكله  برابر  سوسياليزم  آرتيق  موجود  دئييلدير.



سوْسياليزمين اؤلومو

سوسياليزمين كؤكنلريXVIII يوز ايلين ايكينجي ياريسيندا باشلايان ائندوستري توپلومونون اورتايا چيخيشي ايلا سيخي-سيخي ايلا باغينتي ليدير. آيني ايليشكي سوْسياليزمين قارشي سيندا يئر آلان و فرانسيز دئوريمينه بير دوشونجه اوْلاراق دوْغان محافظه كارليق اوچون ده گئچرليدير. فردجيلبيه مخاليف بير دوشونجه اولاراق اورتايا چيخان سوسياليزمين كاپيتاليزمه يؤنه لتديغي الشديريلر آنجاق بوندان سونرا باشلاماقدادير. كومونيزم سووئت لر بيرليگي نين اورتايا چيخيشي ايلا چوْخ اؤزه ل بير آنلام ايچرمه سيندن اؤنجه سوسياليزمله همن همن  اؤرتوشمه كده ايدي،يعني هر ايكيسي ده توپلومون اؤنجه ليگينه ساوونماقداايدي.



اؤنجه لري فلسفي و ائتنيك بير تمله دايانان  سوسياليزم ماركس دان چوخ داها اؤنجه اكونوميك بير دكترين قيليغينا بوروندو. بونونلا بيرليكده،  سوسياليزمي آيرينتي لي بير اكونوميك تئوري ايله ايليشكي لنديره ن ده بالذات ماركس-ين اؤزو اوْزو اولموشدور. ماركس، سوسياليزمي آيني زاماندا تاريخين آيرينتيلي بيرشكيلده آچيقلانماسي باغلاميندا اله آلماقدادير. ديگر قونولاراداكي فرقلي ليليكلري نه قده ر بويوك اولورسا اولسون، بوتون سوسياليست لر ماركس-ين سوسياليزمله ايلگيلي بو تمل ياخلاشيميني پايلاشماقداديرلار. سوسياليزم كاپيتاليزمي انساني لشديرمك اوچون يادا اونو تمامي ايله آلت ائتمك اوچون كاپيتاليزمين قيستيليقين لاريني اورتادان قالديرمايي آماجلاماقدادير. سوسياليزمين اكونومي تئوريسي كاپيتاليزمين اكونوميك اولاراق ائتكيسيز،توپلومسال اولاراق بؤلوجو و اوزون دؤنملي اولاراق اؤزونو يئني له مه يه مقتدر اولماديغي فيكرينه دانيانماقدادير.



كاپيتاليزمين سوسياليزمه،نه قدهر قاتي اولورسلا اولسونؤ ماليك اولدوغو سينيرلاري-حتتا بؤيله سي بير هدفين نئجه باشاريلا بيله جگي نوقطاسيندا پك چوخ فايدا سؤز  قونوسو اولسادا-بخش ائتمكده دير.



ماركس-1گؤره، سوسياليزم كاپيتاليزمدن داها چوخ زنگينليك اوره ته بيله جك بير توپلوم مئيدانا گتيريلمه سينده ماليك اولدوغو قاپاسيته ايله آياقدا دورموش يادا اورتادان قالخميشدير. شايد سوسياليزم گونوموزده ياشانتي سيني ايتيرديسه، بو دوروم كسينليكله سؤز قونوسو بو اداعالارين باشاريسيزليغا اوغراديغيندان اؤترودور. بو اداعالارين بو عاقبته اوغراماسي چوخ چارپيجي بير شكيلده گرچكلشميشدير. ايكينجي دونيا ساواشي سونراسينداكي چئيره ك عصيرليك دؤنمده سوسياليست پلانلامانين هم باتي دا هم ده دوْغودا أوته لنديغي گؤرولمكده دير. اؤنملي بير اكونوميك گؤزلمجي اولانE .F.M دوربين1949-دا “گونوموزده هاميميز پلانلاماجيييق… ساواشدان بويانا بوتون دونياداO-Laisser  faire اولان پوْپولر اينامين ايتيريلمه سي ديقته ده ير بير هيزلا دوام ائتمكده دير…” دييه يازميشدي.



سوسياليزم باتي دا رفاه دولتيني گوجلنديرمك اوزه ره انشا ائديلن سوسيال دئموكراسينين يعني: اعتداللي، پارلامئنتر سوسياليزمين ائتكيسي آلتيندا قالميشدير. اينگيلتره نين ده داخيل اولدوغو پك چوْخ اؤلكه ده سوسيال دولت اولوشوموندان سولون اوْلدوغو قده ر ساغين دا قاتغيسي واردير؛ فقط سوسياليست لر ساواش سوْنراسي دؤنمده سوْسيال دولتين اؤزلرينه عاييد بير اويقولامايميش كيمي گؤسترديلر. ان آزيندان بير سوره اوچون سووئت طرزي سوسياليزم لرده اويقولامايا قونموش اولان چوخ داها قاپساملي پلانلاما پوْليتيك باغلامدا دايما مستبد بير تاوير اولاراق گؤزوكمه سينه راغمن، اكونوميك آنلامدا ائتكيلي اوْلدوغونو گؤسترميشدير. 1960 ليايللرده آمريكاداكي باشاريلي حكومتلر سووئتلر بيرليگينين گله جك 30 ايل ايچه ريسينده آمريكايي آلت ائده بيله جه گي ادعاسيني جيدييه آلميشديلار.



گئچميشه باخديغيميزدا، سووئت لر بيرلگينين آلت ائتمك بير يانا، نه اوچون بيرلشيك دولتلرين گئريسينده قاليب سوسيال دئموكراسينين اؤز سورونلاري ايلا باش ائتمك زوروندا قالديغيني آنلايا بيليريك. سوسياليزمين اكونومي تئوري سينده كي اكسيكليگي،؟ كاپيتاليزمين اوره تكنليگين آرتيريلماسي ايلا ايلگيلي اولاراق يئني ليكلره و اويقولامالارا آچيق اولدوغونو حسابا قاتماماسي اولموشدور. سوسياليزم، آيني زاماندا، پيياسالارين ساتيجي لار و آليجي لار اوچون گره كلي بيلگي ني ساغلايان ائنفوْرماسيون واسيطه لري اولدوغونون اؤنميني  قا وراياماميشدير. سوسياليزمين ماليك اولدوغو بو ضعيف نوقطالار 1970 لي ايللرين باشلاريندان گونوموزه تكين كوره سل لشمه و تكنولوژيك دئيشيم سوره جله رينين يوغونلاشماسي ايلا تمامنن بليرگينليك قازانميشدير.



سووئت لر بيرليگي نين چؤكوشونده چوخ اؤنجه لري، يعني 1970 لي ايللرين اورتالاريندان گونوموزه تكين، سوسيال دئموكراسي سربست پيياسا فلسفه سينين، اؤزه ليكله ده تاچريزمين و رئاقانيزمين-گئنل بير ايفاده ايله يئني ليبراليزمين يوكسه ليشي ايله-ائتكي سي ايله گئده رك آرتان شكيلده دئيشمه معروض قالميشدير. داها اؤنجه كي دؤنم بويونجا پيياسالارين ليبرال لشديريلمه سي فيكري كئچميشده قالميش كيمي گؤزودوردو. سربست پيياسانين اؤنجه ساوونوجوسو فريدريش-ون هايئك-ين فيكيرلري و ديگر سربست پيياسا طرفدارلارينين سوسياليزمه يؤنه لتديكلري اله شديريله ر بيردن بيره ديقته آليندي. يئني ليبراليزم بيرلشيك كرالليق، آمريكا بيرلشيك دولتلري، استرالياولاتين آمريكا-يا نظره ن قيتا آوروپاسيندا داها آز تأثيرلي اوْلموشدور. بونونلا بيرليكده، هر يئرده اولدوغو كيمي قيتا آوروپاسيندا دا سربست پيياسا طرفدارلارينين دوشونجه لري ائتكين حالا گلدي.



“سوسيال دئموكراسي” و “يئني ليبراليزم” ضعيف لانديريلماسي تمامن بيرليرگينليك قازاناراق چئشيدلي پوْليتكالارا و قناعتلره ماليك قروپلاري، حركتلري و پارتي لري ائتكيسي آلتينا الميشدير. بونلاردان هر بيري ديگريني ائتكي له مه سينه راغمن، رونالد رئاجان و مارگارئت تاچر حكومتلري بعضي قونولاردا فرقلي پوْليتيكالار تعقيب ائتميشدير. اقتدارا ايلك چيخديغيندا تاچر-ين قاپساملي بير ايدولوژيسي يوخدو، آنجاق داها سونرالاري بو ايدولوژي اورتايا چيخمايا باشلادي. يئني زئلاندا-دا اولدوغو كيمي “سول” پارتي لر طرفيندن منيم سه نن تاچر-ين پوْليتيكالاري اؤنملي پوْليتيك بليرلنميش ليكلره فرقلي بير باخيش آچيسي گتيرميشدير. داها دا اؤته سي، يئني ليبراليزم ايكي فرقلي گؤروشه ماليكدير. “يئني چاغ” قاورامينين تمليني محافظه كارليق اولوشدورماقدادير. يئني ليبراليزم دونيا چاپيندا پك چوْخ محافظه كار پارتي نين گئنل باخيش آچيسيني اولوشدورموشدور. بونونلا برابر، محافظه كارليغيين قارشيسيندا يئر آلان. سربست پيياسا فلسفه سي ايله ياخين ايليشگي ايچه ريسينده اولان اؤنملي گؤروش، اكونوميك قونولاردا اولدوغو قده ر اخلاقي قونولاردا دا اؤزگولوكچو گؤروشو ساوونان ليبرال ياخلاشيمدير. تاچرواري محافظه كارليقدان فرقلي اولاراق ليبراللر جنسل ياشامين اؤزگورلوگو يادا اويوشدوروجوايشله نيمينين سوچ اولماقدان چيخاريلماسينا اولوملو باخماقداديرلار.



سوسيال دئموكراسي داهادا گئنيش و ايكي آنلاملي بير قاورامدير. سوسيال دئموكراسي قاورامي ايله اينگيليز ايشچي پارتيسي نين ده داخيل اولدوغو رفروم يانليسي  سول پارتي لري و ديگر قروپلاري قصد ائديره م. ساواش سوْنراسي دؤنه مين همن آرديندان پك چوْخ دئييشيك اؤلكه دن سوسيال دئموكراتلار سون درجه بنزه ر ياخلاشيملاري پايلاشيرديلار. اسكي تيپ يادا كلاسيك سوسيال دئموكراسيده ن قصد ائتديگي ايشته بودور. 1980 لي ايللردن گونوموزه قده ر هم يئني ليبراليزمين يوكسه ليشينه هم ده سوسياليزمين قارشيلاشديغي پرويلئملره جواب تاپماق اوزه ره سوسيال دئموكراتلار دونيانين هر يئرينده بو ايلك چيخيش نوقطاسيندان اوزاقلاشمايا باشلاميشديلار .



سوسيال دئموكرات گؤروشلرين حاكيم اولدوغو رژيملر اويقولامادا بسله نديكلري رفاه سيستم لري كيمي چئشيدليليك ديله مكده دير. آوروپا-دا حاكيم اولان رفاه دولتي اويقولامالارينين هاميسي دا اورتاق تاريخي كؤكنلره، آماچلارا و ساختلارا ماليك اولان دؤرد آيري قورومسال قوروپو آيريلا بيلرلر.



بيرلشيك كرالليقداكي سيستم       :سوسيال هيزمتلري و ساغليغي اؤنه چيخارماقلا برابر‍، گليره باغيملي قازانچيلارا ماليك اوْلما اگيليمي گؤسته ره ر؛



اسكانديناوي يا دا  قوزئي اؤلكه لرينده كي سيستم    :تملده هركسي ايچينه آلان، سون درجهن يوكسك وئرگي اورانلارينا ماليك سوسيال دولت اويقولامالاري اؤنملي مادي يارديمين ياني سيرا ساغليق هيزمتلرينين ده داخيل اولدوغو دولت هيزمتلري سونماقدادير؛



اورتا آوروپا سيستمي        :گؤره جلي اوْلاراق داها آز تعهدلرده تاپيلير، فقط ياخشي گلير قايناقلارينا ماليكدير. تملده ايشچي چاليشديرماق صورتي ايله گلير ساغلار و سوسيال يارديم قاتغي لارينا باغيمليدير؛



گونئي سيستمي            :ائديلنمه اولاراق اورتا آوروپا دولتلرينكينه بنزه مكده، فقط داها آز قاپساملي و وطن داشلارينا داها آز پارا اؤده مكده دير.



كلاسيك سوسيال دئموكراسي و يئني ليبراليزم بو چئشيدليگه ايمكان تانيماق صورتي ايله بير بيرينده ن تمامي ايله فرقلي ايكي پوْليتيكفلسفه يه ماليكدير. سؤز قونوسو فرقليليكلري آشاغيدا ايكي شئما حالينده اؤز تله ديم. بو چئشيد بير بيرليكده، بورادا وورغولانان ضيدليكلر گرچكلري يانسيتماقدا و  اؤنم ديله ديگي كيمي آيني زاماندا كلاسيك سوسيال دئموكراسينين ائتكيسي اؤزونه هر يئرده گوجلو بير شكيلده حيس ائتديرمكده دير.



كلاسيك سوسيال دئموكراسي (اسكي سوْل)



توپلومسال و اكونوميك ياشاماقتيلان دولت



دولتينن سيويل توپلوم اوزه رينده كي هئگومونياسي



كوْللئكتيويزم



كئينئزيه ن اداره و كوْرپوْراتيزم



پيياسالارين قيستلي روْلو :قارما يادا توپلومسال اكونومي تام-زامانلي چاليشما گوجلو ائشيدليكچيليك



وطن داشلاري“بئشيكده ن مزارا قده ر” قده ر قوريان قاپساملي سوسيال دولت دوغروسال مدرن لشمه



دوشوك اكولوژيك بيلينچيليك



اولوسلار آراجيليق



ايكي قطبلو دونيايا عاييد اوْلما



تاچريزم يادا يئني ليبراليزم(يئني ساغ)



كيچيلن دولت



اؤزرك سيويل توپلوم



پيياسا راديكاليزمي



اخلاقي اوْتوريته جيليك، گوجلو اكونوميك بيرئي سلجيليك



ايشچي پيياساسي ديگرلري كيمي چوْخ گلير الده ائده ر(C l ear)



ائشيدسيزليگين قبولو



امنيت سوپابي اوْلاراق سوسيال دولت



دوغروسال مدرن لشمه



دوشوك اكولوژيك بيلينچ ليليك



اولوسلار آراسي دوزهنين گرچكجي تئوريسي



ايكي قطب لو دونيايا عاييد اوْلما





اسكي تيپ سوْسيال دئموكراسي

اسكي تيپ سوسيال دئموكراسي، سربست پيياسا كاپيتاليزميني ماركس-ين ايله ري سوردوگو، سورونلارا يول آچان ائتكي لرين پك چوْخونون قايناغي اولاراق گؤرموشدور، فقط بو سورونلارين دولتين پيياسايا مداخله سي ايله اوسته سينده ن گلينه بيله جگينه ده اينانماقدادير. دولت، پيياسالارين گرچكلشديرمه يه جگي يادا ساده جه قسمن يئرينه گتيره بيله جگي كاموهيزمتلريني وئرمكله يوكوملودور. دئموكراتيك بير توپلومدا كامو گوجو كوْللئكتيو ايسته گي تمثيل ائتديغيندن، توپلومون ديگر سئكتورلرينده اولدوغو كيمي اكونوميده ده گوجلو بير حكومتين وارليغي سون درجه دوْغال و آرزو ائديله بيلر بير دورومدور. حكومتين، ايپ چئوره لرينين و سنديكالارين دا ايچه ريسينده يئر آلديغي كوْللئكتيو قرار مكانيزماسي، قسمن پيياسا مكانيزمالرينين يئرينه كئچمكده دير.



كلاسيك سوسيال دئموكراسيده دولتين عائله ياشامينا قاريشماسي گره كلي دير و بو اويقولاما تقدير ائديله جك بير ياخلاشيمدير. دولت گليرلري محتاج دورومداكي عائله لرين احتاجلارينين گئده ريلمه سينده حياتي اؤنمه صاحيبدير و دولت اؤز گئچيمله ريني ساغلامايان عائلع لره يارديم ائتمك دوروموندادير. بعضي استثنالارلا بيرليكده، اسكي تيپ سوْسيال دئموكراتلار كؤنلوللو قورولوشلارا شبهه ايله ياخلاشيميشديلار. ائتديكلري ايشته بئجريك سيز و يارديمدا بولوندوقلاري اينسانلاراوزه رينده باسقي او لوشدوران بؤيله سي قوروشلار دولتين ساغلاديغي سوسيال يارديم لارلا قياسلانديغيندا گئنليكله ياراردان زياده ضرر وئرمكده ديرلر. ساواش  سونراسي دؤنمده اورتايا چيخان رفاه كوْنسئن سوسو قاوراميني اورتايا آتان qohn  m aynard  keynes  سوسياليست دئييلدي. بونونلا برابر،ماركس-1 و سوسياليزمه عاييد بعضي فيكيرلري پايلاشيردي. ماركس كيمي، keynes ده كاپيتاليزمي راسيونل اولمايان نيته ليكلره ماليك اولاراق قبول ائديردي، فقط بونون كاپيتاليزمي اؤزونده ن قوروماق اوچون كنترل كنترل ائده بيله ر بيردوروم اوْدوغونا اينانيردي. ماركس و keynes كاپيتاليزمين اوزه تكنليگيني قبول ائديرديلر.keynes  جه تئوري نين اكونومي نين بيريكيمجي يؤنونه گؤره جه لي اولاراق چوْخ آز دقت چكمه سي سوسيال دئموكرات قايغي لارلا اويوشماقدادير . keynes، پيياسا كاپيتاليزمينين طلبي قارشيلاما و قارما اكونومينين ياراديلماسي صورتي ايله نئجه استقرارا قوووشا بيله جه گيني گؤسترميشدير. Keynes، آرزو ائتمه مه سينه راغمن، اينگيلتره ده كي قارما اكونومي نين بير اؤزه لليگي اولوساللاشما اوْلموشدو. بعضي اقتصادي تشبثلر ساده 9جه پيياسالارين يئترسيزليگيندن دوْلايي دئييل، آيني زاماندا اؤزه ل ملكييت ين الينه گئچمه يه جك قده ر اولوسون جان داماريني اوْلوشدوران اندوستري لر اوْلمالاري سببي ايله پيياسا ديشيندا توتولماليديرلار.



ائشيدليگين تأسيسي اينگينليز ايشچي پارتيسي-نين ده ايچه ريسينده گؤرولدوگو بوتون سوسيال دئموكراتلارين ان تمل انديشه لرينده ن بيريني تشكيل ائتمكده دير. چئشيدلي دوزه نله ملري ايچه رن استراتژي لرين اويقولانماسي ايلا داها چوْخ ائشيدليك گرچكلشديريله جكدير. اؤرنه گين، سوسيال دولت واسيطه سي ايله گليشمه ني ساغلاييجي وئرگي لنديرمه زنگين دن آليب فقيره وئرمه ني اؤن گؤرمكده دير. سوسيال دولت، داها ائشيد بير توپلوم ياراديركن، آيني زاماندا ياشاملاري بويونجا بيرئي لري قوروماق كيمي ايكي هدفه ماليكيدير. ايلك  اويقولامالاري XIX ينجي يوزايله قده ر اوزانان  سوسيال  دولت  اويقولامالارينا يؤنه ليك تدبيرلر ليبراللر يادا محافظه كارلارل طرفينده ن



گونده مه گتيريلميشدير و سيخ- سيخ قورومساللاشميش ايش چئوره لرينين مخاليفتينه معروض قالميشدير. بونونلا بر ابر، ساواش سوْنراسي سوسيال دولت گئنلليكله 20 ايل اؤنجه سينه قده ر سوسيال دئموكرات پارتي لرين سئچيملرده كي ان بويوك دسته گي اولان ايشچي صينيفي آراسيندا گوجلو بير تمله ماليك اولموشدور.



1970 لي ايللرين سونلاريندا اورتايا چيخان گئريله مه يه قده ر، سوسيال دئموكراسي دونيانين هر اؤلكه سينده“سوسياليزم يولونو” تعقيب ائتمك صورتي ايلهن دوغروسال بير مدرن لشمه يولو ايزله دي. بيرلشيك كرالليقداكي سوسيال دولت اويقولامالارينين يوكسه ليشيني بلكه ده ان ياخشي يوروملايان سوسيولوقT. H . Marshll  بؤيله بير مدلله ايلگيلي چكيجي بير آچيخلاما ائتميشدير. سوسيال دولت اويقولامالاري وطن داشليق خلقلرينين معروض قالديغي اوزون گليشمه سوره جيينين ان يوكسك نوقطاسيني اولوشدورماقدادير. ديگر يورومجولار كيمي مارشا لدا ساواش سونراسي دؤنه مين باشلاريندا سوسيال دولت اويقولامالارينين، اكونوميك گليشمه ني سوسيال حقلري بوتونلشديرمك صورتي ايله گليشيم چي بير شكيلده يايقين لاشاجاغيني گؤزله ييرديلر.



گئنل ليكله، اسكي تيپ سوسيال دئموكراسي اورتاياچيخان اكولوژيك سورونلار قارشي سيندا دويولان انديشه لره دوشمن جه بير تأوير سرگي له ميردي، سوسيال دئموكراسي نين اورتاقلاشماچي وورغوسو، تام زامانلي ايشه اوداقلانماسي و سوسيال دولت اوزه رينده كي قارشي قونولانماز باسقي اكولوژيك قانونلاردا سيستماتيك بير ياخلاشيم سرگي له مه سينه مانع اولدو. نه ده اويقولامادا گوجلو بير كوره سل باخيش گليشيديره بيلدي. سوسيال دئموكراسي تملده بؤيله سي كوره سل پروبلئم لرله مجادله ائتمك يئرينه، بنزه ر دوشونجهن لري پايلاشان سياسال پارتي لر آراسيندا دايانيشماني ساغلامايا چاليشان اولوسلار آراسي بير نيته ليگه ماليكدي. بونونلا بيرليكده بيرلشيك دولتلرين رفاه ميني ماليزمي و كومونيزمين بويورقان اكونومي لري آراسيندا قونوملانميش ايكي قطب لو دونيايا دا گوجلو بير شكيلده باغيمليدي.

يئني ليبرال باخيش



يئني ليبرال گؤروشلرين ان تمل اؤزه لليگيني تشكيل ائده ن گئنيش دولت اولان دوشمانليغي بير نئچه قايناقدان بسله نمكده دير. اينگيلتره-ده محافظه كارليغين باباسي ساييلان ائدموند بوركه، گره گينده ن چوخ بؤيودوگونده اؤزگورلوگونون و اؤزونه گووه نين دوشماني اولا بيله جك دولته قارشي بسله ديگي ممنونييت سيزليگيني ديله گتيرميشدير.



آمريكان محافظه كارليغي عد مي مركزييت چي حكومته قارشي اوزون سوره دير دوشمانليق بسله مكده دير. تاچريزم ساده جه بو فيكيرلردن دئييل، آيني زاماندا پيياسانين حاكيم دوْغاسي ايلا ايلگيلي اكونوميك دارتيشمالارا دايانان دولتين كيچيلديلمه سي تئزي، سيويل توپلومون، توپلومسال دايانيشمانين اؤزو اؤزونه اوره تيجي مكانيزماسي اولاجاغيني ايله ري سوره ن فرقلي بير گؤروشله ياخيندان باغلانتي ليدير. سيويل توپلومون كيچيك بير بؤلومونون گليشمه سينه اولاناق تانينماليدير و بو اولوشوم آنجاق دولتين مداخيله سي سؤز قونوسو دئييل سه گرچكلشه بيلر. “ياخشي كاراكتر، درست لوك، گؤره و بيلينجي، اؤزونو هيزمه ته آداما، شرف، هيزمت، ديسيپلين، تولئرانس سايغي، عدالت، اؤزونو گليشديرمه، گووه ن، مدني ليك، دايانما گوجو(متانت) جسارت، دوغرولوق، چاليشقانليق، ميلليت چيليك، ده يرلريني دوشونمه، حرمت، تعرف سيويل توپلومون مزييت لريني اولودورماقدادير. بوركه، چاغداش اينسان اوچون بونلارين آنتيك بير بؤيونه ماليك اولدوغونو سؤيلع مكده دير بونون نده ني، دولتين صاحيب اولدوغو گوجو سيويل توپلومو سابوته ائتمك صورتي ايله باسقي آلتينا آلمادا ايشله تمه سيدير.



دولت، اؤزه لليكله سوسيال دولت اويقولامالاري گرچكلشديريله ن دولت، سيويل دوزه نين بوزولماسينا سببيت وئره ركن، پيياسالار بیرئيسل اينسيياتيفين گليشمه سينه يول آچيقلانديران دولايي بؤيله بير سونوجا نده ن اولماماقدادير. سيويل دوزه ن كيمي، پيياسالاردا اؤز باشلارينا بوراخيليرسا توپلوم اوچون بؤيوك يارارلار ساغلايا بيلرلر. پيياسالار انقطايا اوغراتيلماميش بير بؤيه مه نين گرچكلشديريلمه سي اوچون ياسال بير زمينه و دولت مداخيله سينين بولونماديغي بير دوزه نه احتياج دويان، سوره كلي حركت حالينداكي ماكينالاردير.



يئني ليبراللر، اؤز ه ليكله عائله و اولوس كيمي گلنه كسل قوروملارين ساوونولماسي ايلا، قيسيتلانماميش پيياسا گوجلري آراسيندا باغلانتي قورماقداديرلار. بيرئي سل اينسيياتيو اكونومي ايچه ريسينده گليشير، فقط ائتديريمه لر و شوروملوقلار ديگر آلانلاردا بير زورونلوق عرض ائتمه كده ديرو اؤرنه گين آنا-بابادان بيرينين بولونماديغي يادا ائشيجينسل ايليشگي نين سؤز قونوسو اولدوغو عائله تورلري توپلومسال چورومه گه يول آچماقدادير. آيني شئي، اولوسال بوتونلوگون ضعيف له مه سينه نده ن اولا بيله جك هر هانسي بير شئي اوچون گئچرليدير. يابانجي دوشمانليغي بليرتيلري نورمالدا يعني ليبرال يازارلار و پوليتيكاجيلارين-چوخ كولتورلوك اوچون ان سرت قيتلامالاريندان بعضي لريني آچيقلاماماقداديرلار-ايفاده لرينده سون درجه آچيق بير شكيلده گؤرولمكده دير.

منبع : گوناسکام

تفتیش، منزل داود شیری فعال مدنی آزربایجان بدون حکم بازرسی و بدون حضور داشتن صاحب منزل

ساوالان پورت : بر اساس خبرهای ارسالی نیروهای نیروی مقاومت بسیج الغدیر تبریز که در جریان دستگیری 9 نفر از فعالان حرکت ملی آزربایجان از جمله مهندس رضا خواجه ای و اکبر مهاجری، نقش عمده داشتند در روز پنج شنبه 13بهمن ماه امسال شبانگاهان از پشت بام منزل شخصی آقای داود شیری وارد منزل ایشان شده

 پنجره بسته خانه خالی از سکنه را به زور باز کرده و پس از تفتیش، منزل را ترک نموده اند، این درحالی است که این نیروها به دفعات مکرر شب هنگام و حتی نیمه شب به منزل پدری ایشان ریخته اند. این نیروها حتی در روز 24 بهمن ماه به مدرسه دختر آقای داود شیری مراجعه و در بیرون مدرسه اقدام به گرفتن عکس از همسر و دختر ایشان نموده اند. آنها که مدعی هستند کسانی چون آقای شیری ناقض قانون و برهم زننده نظم عمومی هستند  چگونه به خود اجازه می دهند که بدون حکم بازرسی و بدون حضور داشتن صاحب منزلی از پشت بام و چونان دزدان شب وارد منازل مردم شوند. آیا اینان خود ناقض قانون نمی باشند. چگونه مدعی دفاع از حقوق شهروندی می شوند. در حالیکه با تهدید کودکی خردسال و مادرش به زعم خود کاری قانونی را انجام می دهند. آیا اینان هراسی از خدا و خلق خدا ندارند. اینگونه اعمال ما را به یاد اعمال نیروهای ساواکی رژیم شاه می اندازد که بدون داشتن ذره ای رحم و شفقت شبانه وارد منزل مردم می شدند.



لازم به یادآوری است که آقای داود شیری در جریان دستگیری 9 نفر فعال آزربایجانی یاد شده مورد تعقیب نیروهای نیروی مقاومت الغدیر تبریز قرار گرفت که خوشبختانه دستگیر نگردید و طبق اظهارات خانواده ایشان، هیچگونه خبری از محل زندگی ایشان در دست نمی باشد.

منبع : تبریز سسی

بی خبری از وضعیت سالار طوري و وحيد حبيب چشمه از فعالين مدني در تبريز

ساوالان پورت : روز سه شنبه دوم اسفند ماه نود همزمان با روز جهانی زبان مادری دو تن از فعالين مدني آزربايجان به نامهاي "رضا(سالار) طوري"  و "وحيد حبيب چشمه" توسط مامورين اطلاعات بدون حكم بازداشت شده بودند.

 
پس از گذشت چند روز هنوز از محل نگهداری این فعالین اطلاعی در دست نیست
لازم به یاد آوری است که اداره اطلاعات با يورش به منزل پدريشان واقع در شهر جديد سهند اقدام به تفتیش منزل نموده و تمام وسایل شخصی از کامپیوتر ،سی دی و .. را با خود برده اند .

منبع : تبریز سسی



بيز ايراني بوشاماق ايسيته ييريک ــ سعید بایکال

ساوالان پورت : گونئي آزربايجان ميللي حرکاتينين باغيمسيزليق يولوندا وئرديگي موباريزه، خاريجي دؤولتلر طرفینده ن، تؤرکیه باشدا اولماقلا، عمومييتجه بير زاوييه ده ن باخيلميشدير. اودا، گونئي آزربايجانين ايران آدلانان اؤلکه ده ن آيريلماسي وه ايراني بؤلمک باخيش آچيسي اولموشدور!

بو نورمالدا بئله گؤرونسه ده، بير باشقا آچيدان دا، گونئي آزربايجان ميللي حرکاتي قديمده ن تا 90 ايل اؤنجه یه  قئدئر، ميللتينين صاحيب اولدوغو بير دؤولئتچيليک گئلنه ييني ده ديرچلتمک ايسته يير. کؤک اولاراق همين دؤولتچيليگيميزه دايانماق ايسته سک ده يؤنده م وه ماهييت اعتيباري ايله فرقلي اولماق ايسته ديگيميز آشيکاردير. بيلديگيميز بوتون تورک حاکيمييتلرينده آزربايجانين بوتونونده ن علاوه ايران و بير چوخ ايالتلر ده بيزيم حاکيمييتيميز آلتيندا اولموشدور آما قورماغيني آماجلاديغيميز سيستمده آرتيق ايران و هر هانسي باشقا بير ايالتي صاحيبلنمک و يييه لنمک ايسته ميريک، بيز اينديده ن اعتيبارن دموکراتيک رفتار ائدرک اونلارا آزادليق و هوررييت وعده سي وئريريک، بيز آيريلماغي پلانلاميريق. داها دوغروسو، بيز اونلارا آيري و اؤزگور ياشاماق ايتحاف ائديريک! بيز حاکيميييتيميزي ساده جه اؤز تورپاقلاريميزا قورماق ايسته ييريک. بيز ايراني بوشاماق موباريزه سي وئريريک!

بلکه دئيئسينيز کي ايشغالدا ايکه ن بئله بير ايددا چوخ گولونجدور، آما بيزيم حرکاتي مرکزيييتچيلييه ايته ليیه ن سببلرده ن بيريده مهض قديمده ن صاحيب اولدوغوموز تاريخيميز و دؤولتلريميزدير. بيز هر فورصتده اگر قديم دؤولتلريميزه اؤيونموشوکسه، دئمئک کي گئلئنئييميزه اؤيونموشوک، دئمئک کي گونو بو گون باغيمسيزليق و دؤولئتچيليک سئوداليسي اولماميشيق. دئمئک کي گؤوده سي کسيلميش بير آغاجين تومورجوقلانان يئني داللاريييق! آما داللاريميزين مؤيوسينده ن ايستيفاده ائديليب داها سونرا يئنه ده کسيلمه سيني ايسته ميريک.

بيز آرتيق خيانت گؤرمک ايسته ميريک بيز ايراني بوشاماق ايسته ييريک.

بيز باغيمسيز، آزاد و دئموکراتيک آزربايجان قورماق ايسته ييريک.

ايرانليليق کيمليگينين چؤکمه پروسئسي و گونئي آذربايجان ــ عاريف کسکين

ساوالان پورت : ايران چوخ جيدي و درين بير بؤهران ايچريسينده‌دير. ايرانداکي بؤهراني، سادجه، آبش-ايران ضيديتلرين، ايصلاحاتچي-موحافيظ اکار بؤلونمه‌سينه و ايسلام رئسپوبليکاسيندا دونيويليک بؤهرانينا باغلاياراق تحليل ائتمک ايراندا ياشانان بؤهرانين ماهيتيني تام معناسي ايله آچيقلايا بيلمز.

ايرانداکي بؤهران بو حاديثه لردن کناردا جريان ائتمکده‌دير. بوگونکو ايراندا ايرانليليق مفهومو جيدي بؤهران ايچريسينده‌دير.



ايرانليليق کيمليگي چوخ درين بير بؤهران ايچريسينده‌دير. بو وضعيت ايرانداکي دييشيکليکلرين گله‌جکده هانسي ايستيقامت آلاجاغي باخيميندان موعين ايپ اوجلاري ايره‌لي سورور. ايران ايسلام رئسپوبليکاسينين ييخيلماسي سادجه رئژيم دييشيکليگي دئييل، داها فرقلي دييشيکليکلره يول آچا بيله‌جگي احتيمالي اولدوقجا يوکسکدير. ايراندا کيمليک سويييه‌سينده فارس مرکزلي ايرانليليق يئرينه ديگر ائتنيک قروپلارين دا تمثيل اولوناجاغي بير سياسي فورمانين مئيدانا چيخماسي مومکون اولا بيلر. بئله بير وضعيتده ايرانداکي اهالي آراسيندا چوخلوغا و سياسي هسساسليغا ماليک اولان آذربايجانليلار اؤنملي بير سياسي فاکتور حالينا گلمکده‌دير.



ايرانليليغين فارسليغييلا عئينيلشمه‌سي



ايران موختليف ائتنيک قروپلارين ياشاديغي جوغرافي سياسي بؤلگه اولماسينا باخماياراق، فارس کيمليگي ايله عئيني معناني داشيميشدير. فارس ديلي تاريخ بويو مدني محصوللارين ياراديلديغي ديل اولموشدور. بو وضعيت "ايران مدنيتي" آنلاييشيني "فارس مدنيتي" آنلاييشي ايله عئينيلشديرميشدي. فارس ديلي مدني ايستحصال ديلي اولدوغو اوچون ايراندا بوروکراتييا، سيياست و مذهب ديلي ده اولموشدو. ايراندا شيه مذهبي بير چوخ ديني آيينلري فارس ديلينده حياتا کئچيرديگي اوچون فارس مذهبي کيمي ده تانينميشدير. ايران اراضيسينده فارس ديلينين تاريخي اوستونلوگو فارس کيمليگيني ده اوستون وضعيته گتيرميشدي. نتيجه‌ده ايران کيمليک باخيميندان فارس مرکزلي بير کيملييه صاحيب اولموشدور.



1924-جو ايلدن سونرا ايراندا اؤلکه-دؤولت لاييهه‌سي فارس مرکزلي بير ايرانليليق کيمليگي چرچيوه‌سينده نظري حالا سالينميشدير. پهلوي خاندانينين (1924-1979) فارس مرکزلي ايرانليليق کيمليگي آنلاييشي شيه‌ليگي بير کنارا قوياراق قديم ايراني حدفه آلان بير اؤلکه-دؤولت لاييهه‌سي ايدي. ايسلامي کنارلاشديران، فارس ميلتچيليگيني اساس گؤتورن پهلويلرين چؤکمه‌سي ايله "قديم ايراني حدفه آلان" ،" ايسلامدان اوزاقلاشان" و "قربيؤنوملو" فارس ميلتچيليگي ده ايفلاسا اوغراميشدير. 1979-جو ايل اينقيلابينين نتيجه‌سي کيمي اي سلام رئسپوبليکاسي قورولموشدور. ايسلام ر ائسپوبليکاسي "قديم ايراني حدفه آلان" ،"ايسلامدان اوزاقلاشان" و "قربيؤنوملو" فارس ميلتچيليگينه قارشي موختليف ساحه لرده موباريزه آپارميشدير. ايسلام رئسپوبليکاسي بو آنلاييشا صاحيب اولان فارس مرکزلي ايرانليليق کيمليگيني ردد ائتميش و "ايسلام تاريخيني حدفه آلان" " ق اربي اوزاقلاشديران" و "شيه‌ليگي اساس گؤتورن" يئني بير فارس مرکزلي ايرانليليق کيمليگي اورتايا چيخارميشدير. ايسلام رئسپوبليکاسي شيه‌ليگه اساسلانان يئني فارس مرکزلي ايرانليليق کيمليگيني اورتايا آتميشدير.



ايسلام رئسپوبليکاسينين دونيويليک بؤهراني ايله ياناشي،شيه‌ليکله اوست-اوسته دوشن فارس مرکزلي ايرانليليق کيمليگي ده بؤهران کئچيرميش،ايدئولوژي و سياسي پلاتفورمادا ايفلاسا اوغراميشدير. فارس مرکزلي ايرانليليق کيمليليگينين بؤهران کئچيرمه‌سي ايله ياناشي،ايرانداکي ديگر ائتنيک کيمليکلر ده سياسيلشميشدير. سياسي حرکتليليگين ائنئرژيسينين مرکزدن عيالتلره دوغرو مئيللنمه‌يه باشلاماسي نتيجه‌سينده مرکزدنقاچما حاللاري جيدي شکيلده گوجلنميشدير. بو وضعيت ايران مرکزلي سياسي ايستيقامتلرين دييشمه قابيليتلرينين آزالماسي آنلامينا گلمکده‌دير. باشقا جور ايفاده ائتسک، ايرانداکي سياسي دييشيمين ايستيقامتي فارس مرکزلي ايرانليليق کيمليگينين دييشه‌جگيني گؤسترير.



ايراندا سياسي اينکيشافين ماهيتينه باخيلديغيندا مرکزدنقاچما حاللاري اساس و موعينئديجي حاديثه لره چئوريلمکده‌دير. ايسلام ر ائسپوبليکاسي فارس مرکزلي ايرانليليق کيمليگينين حربي، اينضيباطي و سياسي داياغي کيمي اؤزونو گؤسترير. ايسلام رئسپوبليکاسينين چؤکمه‌سي ايرانليليق کيمليگينين جيدي اؤلچوده دييشمه‌سينه يول آچاجاقدير. ايران رئسپوبليکاسينين ييخيلماسي ايله ايران پارچالانماسا دا، ائتنيک کيمليکلري ديقته آلان يئني بير قورولوشون اورتايا چيخماسي احتيمالي خئيلي يوکسکدير.



ايرانليليق کيمليگينيني بؤهرانا آپاران يول



1991-جي ايلده "سويوق موحاريبه "نين بيتمه‌سي ايله دونيا سيستئمينين ماهيتي دييشمه‌يه باشلاميشدير. ايکيقوتبلو دونيانين سونا چاتماسي نتيجه‌سينده کوممونيزم ايفلاسا اوغراميش و آبش-اين هئگئمونلوغونا يول آچان بو دييش ايک ليکله دونيادا نئوليبئراليزم گوج قازانميشدير. دونيا سيستئمينده نئوليبئراليزمين گوجلنمه‌سي قلوباللاشما پروسئسيني چوخچئشيدلي سياسي-ايجتيماعي و مدني نتيجه‌لري اولان سياسي بير حاديثهحالينا گتيرميشدير. يئني قلوبال سيستئم قارماقاريشيق، ضيديتلي و کومپلئکسلي بير قورولوش حالينا دوشمه‌يه باشلاميشدير. بو قارماقاريشيق و ضيديتلي سيستئم بعضي کيمليکلره شوبهه دوغورماقلا ياناشي، بير سيرا يئني کيمليکلري ده سياسي آرئنايا گتيرميشدير. قلوباللاشما پروسئسي ايراندا کيمليک باخيميندان فارس مرکزلي ايرانليليق آنلاييشينا شوبهه ايله ياناشماغا باشلاميشدير.



1979-ج او ايلدن سونرا ايسلام/شيه مرکزلي بير توتاليتار سيستئمين ايفلاسي کيمليک باخيميندان فارس مرکزلي ايرانليليق آنلاييشينا جيدي ضربه وورموشدور. ايران ايسلام رئسپوبليکاسينين اؤز سياسي داورانيشلاريني شيه-ايسلام يورومو ايله اسا س لانديرماغا چاليشماسي ايراندا سياسي ايسلام آنلاييشينا دا جيدي ضربه وورموشدور. ايران ايسلام رئسپوبليکاسينين بير سياسي رئژيم کيمي دونيويليک بؤهراني شيه-ايسلام بؤهرانيني دا اؤزو ايله گتيرميشدير. ايراندا شيه - ايسلامين سياسي سويييه‌ده بؤهرانا اوغراماسي ايرانليليق کيمليگيني ده بؤهرانا دوچار ائتميشدير. چونکي شيه-ايسلام آنلاييشي ايرانليليق کيمليگينين تمل داشي اولموشدور. ايرانليليق کيمليگينين تمل داشي اولان شيه-ايسلام آنلاييشينين بؤهرانا دوشمه‌سي ايله ايرانليليق کيمليگي ده بؤهرانا دوشموشدور.



ايران سياسي سيستئمينين توتاليتار مضمونو ايران رئسپوبليکاسي اوچون ده ضيديتلي بير نتيجه دوغورموشدور. توتاليتار کيمليگي سببيندن او، خالقي سياسي صفربرليک حاليندا ساخلاماق اوچون جمعيتي سياسيلشديرمه‌يه چاليشميشدير. هم 1979-جو ايل اينقيلابينين تاثيري ايل، هم ده ايسلام رئسپوبليکاسينين توتاليتار ماهيتي سببيندن سياسيلشن خالق سياسي سيستئم داخيلينده اؤزونو تاپا بيلمه‌ميشدير. دؤولت اؤز سياسي حدفلري اوچون صفربر ائتديگي خالقين احتيياجلاريني قارشيلاماقدا باجاريقسيز اولموشدور. "يئني اينسان، يئني جمعيت"" شوعاري اطرافيندا موختليف ساحه لرده شيددت و تزييقي اساس گؤتورن بير فورما سرگيله‌ميشدير. بو وضعيت سياسي سيستئمده جيدي بؤهرانا يول آچميشدير. خالق هر شئيدن کنارلاشديريلميش و ايقتيدار بارماقلا ساييلاجاق قدر اينسانين الينه کئچميشدير. بئله بير وضعيت ايسلام رئسپوبليکاسي ايله ايران خالقي آراسيندا ضيديتلي مسافه‌نين داها دا بؤيومه‌سينه يول آچميشدير.



ايران 1979-جو ايلدن سونرا جيدي اهالي آرتيمي ايله قارشيلاشميش و 24 ايل ايچريسينده ايرانين اهاليسي 2 دفعهارتميشدير. جيدي اهالي آرتيمي ايله اوزلشن ايران ايقتيصادي ساحه ده ده باجاريقسيز اولموشدور. نتيجه‌ده ايراندا کوتله يوخسوللاشماغا باشلاميشدير. بو دا گنج ياشلي اهالي آراسيندا ايشسيزليگين خئيلي آرتماسينا سبب اولموشدور.



ايران جمعيتي چوخ گئنيش بير چئوره‌ني احاطه ائدن چوخشاخه‌لي بؤهران ياشاماقدادير. بوتون بو بؤهرانلار ايرانليليق کيمليگينين شوبهه آلتينا آلينماسي ايله نتيجلنميشدير. چونکي بو بؤهرانلارلا برابر فارس کيمليگيني اساس گؤتورن ايراندا بوتون ايدئولوگييالار و قوروملار ايفلاسا اوغراميشدير. بو پروسئسين منطيقي نتيجه‌سي اولاراق ايسلامچي قروپلار اؤز اعتيبارلاريني ايتيرميشلر و باشقا بير پروسئسين داوامي اولاراق سول قروپلار دا صفربرليک گوجلريني ايتيرميشلر. بئله بير سياسي اورتامدا ائتنيک ميلليتچيليک گوج قازانماغا باشلاميشدير.



گونئي آذربايجان ميللي حرکاتينين يوکسه‌ليشي



فارس مرکزلي ايرانليليق کيمليگينين بؤهراني داها چوخ گونئي آذربايجاندا اؤزونو گؤسترير. ايران تاريخينده تورکلر، خوصوصيله ده آذربايجان تورکلري هر زامان موعينئديجي رول اويناميشلار. 1924-جي ايلدن اول ايران اوزون مودت تورک خاندانلاري طرفيندن ايداره اولونموشدور. 1925-جي ايلدن سونرا ايراندا ايقتيدار تورکلرين اليندن چيخسا دا، اونلار هر زامان اؤز موعينئديجي دوروملاريني قورويوب ساخلاميشلار. چونکي آذربايجانليلارين ايران اهاليسي آراسيندا چوخلوغا صاحيب اولماسي و سياسي حاديثه لره قارشي هسساس و آچيق اولمالاري سببيندن اونلار ايرانداکي سياسي حرکاتليليق داخيلينده ده يا آپاريجي رول اويناميشلار، يا دا حرکات داخيلينده چوخ موهوم ايشلر گؤرموشلر. آذربايجانليلار هم 1906-جي ايلده‌کيمشروطيت اينقيلابيندا، هم ده 1979-جو ايل ايران ايسلام اينقيلابيندا اساس و آپارجي رول اويناميشلار. ايراندا "تبريز ايسته‌مزس، هئچ بير دييشيکليک اولماز" ايفاده‌سي ده بو تاريخي گئرچکليگي عکس ائتديرير.



ايراندا تورکلر اوزون مودت ايقتيداردا اولسالار دا، فارسلارا و ديگر ائتنيک قروپلارا لاقئيد اولان و تورک کيمليگينه اساسلانان بير دؤولت قورماميشلار. ايراندا اوزون مودت ايقتيداردا اولان تورک خاندانلاري فارس ديلينه هر زامان سايغي گؤسترميش و اونون اينکيشافيندا و ياييلماسيندا اؤنملي رول اويناميشلار. 1924-جو ايلدن سونرا ايقتيداري اله کئچيرن فارس ميلليتچيلري ايسه چوخ فرقلي داورانميشلار. تورک کيمليگيني يوخ ائتمک اوچون چوخشاخه‌لي بير آسسيم ايلي عاصييا پروسئسينه باشلاميشلار. تورک خاندانلارينين سايغيلي داورانيشلارينا رغمن فارسلارين ايقتيداري اله کئچيرديکدن سونرا تورکلرين علئيهينه يؤنلميش سيياست حياتا کئچيرمه‌لري آذربايجان-تورک کيمليگينين سياسي سويييه‌ده مئيدانا چيخماسينين اساسيني و تمل تاريخي بيلينجيني تشکيل ائدير.



آذربايجان-تورک کيمليگينين سياسيلشمه‌سي اوچون آشاغيداکي قلوبال، سوسيال، سياسي، مدني و رئگيونال شرطلر زمين حاضيرلاميشدير:

- 1979-جو ايلدن بو گونه قدر توتاليتار سيستئمين موعينئديجي فاکتورو کيمي گؤرونن و ايرانين ار آ زي بوتؤولوگونون اساسي اولان سياسي ايسلامين (شيعه) ايفلاسي؛

- دؤولتين ايقتيصادي باجاريقسيزليغي و خالقين کوتلوي صورتده يوخسوللاشماسي؛

- اينقيلابين تاثير دايره‌سينده اولان توپلومون سياسيلشمه‌سي؛

- ايران ميقياسيندا صفربرليک گوجونه صاحيب اولان و جمعيتي مرکزه باغلايان ايدئولوگييالارين چؤکمه‌سي (کوممونيزم، سياسي ايسلام)؛

- بين الخالق سيستئمده کوممونيزمين چؤکمه‌سي و اورتا عاصييا و قافقازدا تورک رئسپوبليکالارينين قورولماسي و بو رئگيونلاردا 1988-جي ايلدن سونرا آرتماقدا اولان تورکچولوک حرکاتي؛

- شيمالي آذربايجان رئسپوبليکاسينين قورولماسي، قاراباغ پروبلئمي و ابولفز ائلچيبي فاکتورو؛

- کوممونيزمين چؤکمه‌سي و نئوليبئراليزمين بين الخالق سيستئمده گوجلنمه‌سي؛

قلوباللاشما پروسئسي؛

- دؤولتين توتاليتار قورولوش سببيندن مئيدانا چيخان سياسي دورغونلوق و سياسي سيستئمين دارليغي؛

- دؤولتين موخاليفتي عزمه‌سي و اونون فعاليتينه ايمکان وئرمه‌مه‌سي.

 

دونيا ايراندا ايصلاحاتچي–موهافيزکار توققوشماسيندان باشقا هئچ بير سياسي حاديثهيله ماراقلانماسا دا،ايران اهاليسينين آشاغي طبقه‌سي جيدي بير تبددولات کئچيرير. ايراندا ايرانلي کيملييني آياقدا ساخلاياجاق بوتون فاکتورلارا جيدي اؤلچوده ضربه وورولموشدور. بو وضعيت ايران کيمليگينين شوبهه دوغورماسي ايله نتيجلنميشدير. ايراندا آده‌مي-مرکزيتچي سياسي دوشونجه‌نين باشليجا و موعينئديجي فاکتورو کيمي مئيدانا چيخميشدير. گونئي آذربايجان ميللي حرکاتينين بؤيومه‌سي تاماميله بونون بير علامتيدير. آشاغي طبقه‌ده‌کيسياسي پروسئسلرين ديناميزمي ايصلاحاتچي موحافيظ اکار توققوشماسي اولماقدان چيخميش، تامام باشقا بير ايستيقامت آلميشدير. بئله کي، بو گون گونئي آذربايجاندا ميللي آنلاييش اساس و دومينانت آنلاييش حالينا گلميشدير. دييشيکليک طلبلرينين ده ديناميزمي گونئي آذربايجاندان گلن ميللي حرکاتدادير. گونئي آذربايجان ميللي حرکاتي پوتئنسيال اولاراق گونئي آذربايجانداکي سياسي پروسئسلرين ديناميزمينين آنا خطيني تشکيل ائتمکده‌دير. گونئي آذربايجان م ايللي ه ارکاتينين هئچ بير آلتئرناتيوي يوخدور.



يوخاريداکي فاکتورلار گونئي آذربايجانين سياسي اؤنجه‌ليکلريني دييشديرميشدير. ميللي کيمليک آراييشي اساس و موعينئديجي سياسي اؤنجه‌ليک حالينا گلميشدير. گونئي آذربايجان تاريخ بويو اؤز سياسي ائنئرژيسيني يا ساغا، يا دا سولا صرف ائتميشدير. ايندي ايسه سولچولارين و ساغچيلارين سياسي ائنئرژيسي گونئي آذربايجان مسلسينه دوغرو يؤنلمکده‌دير. باشقا جور دئسک، گونئي آذربايجان ميللي ه ارکاتي چوخ فرقلي سياسي ائنئرژيلري اؤزونده بيرلشديرن بير مرکزه چئوريلمکده‌دير.

سخنراني روشني بيك در كانون ترك (تورك اوجاغي) استانبول-١٩٢٣ مئهران باهارلي



روشني بيك: ايران به تركهاي تبعه خود جز ترياك چيز ديگر نداده است
ساوالان پورت : روشني بيك:آخوندها قهارترين و قويترين اسلحه فارس هستند. آزربايجان خود را خلاص خواهد كرد. مدنيت ايران، بيش از مدنيت فارسي يك مدنيت ترك است. ايران به تركهاي تبعه خود جز ترياك چيز ديگر نداده است.

-"دولت ايران از حيث نفوس و اهالي، مملكت مختلطي است. بدينجهت چنانكه عناصر سلطنت عثماني كم كم سبب انقراض سلطنت عثماني شده اند، ايران نيز همين عاقبت دولت عثماني را خواهد داشت".
-"تركها مخصوصا در زيباترين و مهم ترين اراضي ايران نشيمن دارند".
-"ما ميشنويم يك مدنيت فارس موجود است! اما اينطور نيست. اين مدنيت بيش از مدنيت فارسي يك مدنيت ترك است".
-"دولت ايران كه تاريخ تا زمان ما نام آنرا ياد داده است, عبارت از حكومت فارس است".
-"بزرگترين تجارت ملت فارس, وطنفروشي بوده است".
-"آنهائيكه ما عجم ميناميم تركهاي خالص هستند".
-"امروزه چهار مليون ترك در اداره فارس زندگي ميكند كه حال آنها بمراتب بدتر از حال تركهاي قفقاز ميباشد".
-"تركهاي قفقاز از استيلاي روس قدري مدنيت كسب كردند، ولي ايران به تركهاي تبعه خود جز ترياك كه از چين گرفته چيز ديگر نداده است".
-"ملت فارس را بداخلاقي بنام دين زبون كرده است."
-"آخوندها قهارترين و قوي ترين اسلحه فارس هستند".
-"فارسها بسيار دروغگو و دزد و هستند".
-"فارس آنقدر زياد دروغ ميگويد كه محتاج براست گفتن نميشود".
-مرد فارس قهار است در خواب متمادي، و در خواب مرگست".
-"برادران ترك ما اينها فارس نيستند و اين يك جنايت بزرگي است كه ما آنها را عجم ميناميم".
-"سلطنت فارس هر جا يادگار تاريخي ديده خراب كرده است و در هر جا آثار ترك پيدا كرده ويران ساخته است".
-"شهر طهران بيشتر بيك شهر ترك شبيه است، فارس در آنجا كم است".
-"آن تبريز كه پانزده سال پيش ترياكي نميشناخت، امروز با انواع زهرها مسموم ميشود".
-"آزربايجان خود را خلاص خواهد كرد و ما ميتوانيم از آزربايجان اميدوار بشويم".
-"ايران تنها يك مستملكه انگليسي است".
-"وزير جنگ ايران (رضاخان) دست نشانده انگليس است".
-"رئيس و صاحبمنصبان اردوي ايران فارس، ولي خود سربازها ترك هستند".

----------------------------------------------------------------

روشني بيك دوست حقيقي تركان ساكن در ايران و آزربايجان جنوبي

سخنان فوق گزيده اي از سخنراني روشني بك در كانون ترك (تورك اوجاغي) شهر استانبول، در سال ١٩٢٣ يعني تقريبا ٩٠ سال قبل است. روشني بيك، يكي از محققين و ژورناليستهاي برجسته عثماني و از دوستان حقيقي ملت ترك ساكن در ايران و وطن آزربايجان جنوبي در آغاز قرن بيستم است. تحليلها و آناليزهاي وي در باره خاورميانه، ايران و تركهاي ساكن در ايران-آزربايجان جنوبي كه قريب به يك صد سال پيش نوشته شده اند بسيار كارشناسانه، دقيق، منطقي و محكم اند و درستي بسياري از آنها را تاريخ در سالها و دهه هاي آتي و يك به يك به اثبات رسانيده است. به عنوان مثال وي زمانيكه هنوز رضاخان وزير جنگ بود، مقالات متعددي در افشاء ماهيت او منتشر كرده و در آنها رضاخان را به عنوان مهره بي اختيار امپرياليسم انگليس و دولت نوپاي ايران را دولتي كه به كندن گور تركها اقدام خواهد كرد معرفي مي نمود.

نوشته هاي روشني بيك در باره ايران و تركان ساكن در آن نيز، همه از سر دانائي، وقوف و پختگي سياسي نوشته شده، از منطقي آهنين برخوردار اند و سطر سطر آنها، آكنده از محبت و احترام زائد الوصف وي نسبت به تركان ساكن در ايران و وطن آزربايجاني است. روشني بيك در نوشته هاي به غايت واقع گرايانه خود كه درستيشان را تا به امروز نيز عينا حفظ كرده اند، با زبان روزنامه نگاري-سياسي حرفه اي و لحني متين، جدي و محترمانه، از پايمال شدن حقوق ملي ملت ترك در ايران توسط استعمار چند قرنه فارسي سخن مي گويد، بر عليه سياستهاي فارسسازي در ايران هشدار داده، و رهائي تركان ايران و آزربايجان جنوبي در آينده نزديك را نويد مي دهد.

روشني بك در اين سخنراني تاريخي خود نيز، آزربايجان را به شكل سرزميني مستعمره و خلق ترك ساكن در ايران را به صورت ملتي اسير تصوير مي نمايد. او مولفه هاي استعمار فارسي را با دقتي تمام يك به يك بر مي شمارد، از نقش دين و مذهب در استعمار فارسي و تحميق تركان ساكن در ايران سخن مي راند، بر وضعيت اسفبار زنان انگشت مي گذارد، از عقب نگاهداشته شدن عمدي آزربايجان و بسط مواد مخدر در آن، تخريب يادگارهاي تاريخي ترك در ايران صحبت مي كند.

او بدرستي مي گويد كه با آنكه تركها حاكميت ايران را قرنها برعهده داشته اند، اما اكنون در اداره و حاكميت ايران نقشي ندارند و ماهيت دولت كنوني ايران فارسي است.

وي خاطر نشان مي كند كه علي رغم آنكه بدنه ارتش ايران تركي است اما مديران و روساي آن فارس اند.

او بدرستي تاكيد مي كند كه استيلاي روس بر آزربايجان شمالي باعث آشنائي آن سرزمين با مدنتيت مدرن شده است، اما استيلاي فارسي بر آزربايجان جنوبي باعث انحطاط و فساد و تخريب و درهم شكستن آن گرديده است.

وي مي گويد هرچند تركان در ايران در زيباترين و منبت ترين مناطق سوق الجيشي سكونت دارند و تركان نوعا انسانهائي نجيب، عالي، جسور، كاركن، توانا، ذكي و داراي استعداد تجاري اند، با اينهمه تحت حاكميت فارسها آزربايجان رو به انحطاط گزارده و تبديل به خرابه شده است؛ تركان به سفالت كشيده شده و براي لقمه ناني به قفقاز و آسياي صغير بدنبال كار روانه مي شوند.

وي به روانشناسي و رفتارشناسي جامعه فارس نيز پرداخته و او را به صورت جامعه اي در خواب مرگ، اسير مرضي بنام دين و موهومات، دروغگو و وطنفروش و ضدزن ترسيم مي كند.

وي به تصحيح چند اشتباه رايج جاافتاده نيز مي پردازد و ياد آوري مي كند كه آنچه كه بنام مدنيت ايران مشهور است، در واقع بيش از آنكه فارسي باشد، داراي ماهيت تركي است، مردماني كه در تركيه عجم ناميده مي شوند در اصل ترك و همتايان تركان آنادولي اند و اينكه تهران قاجاري، شهري با صبغه و اكثريت اهالي ترك است.

وي به درستي ادعا مي كند كه ايران و حاكميت فارسي در آن، خود محصول استعمار انگليس است.

وي مطمئن است ايران مختلط از عناصر ملي گوناگون با طرز نادرستي كه در مقابل آنها به پيش گرفته است به سرنوشت عثماني دچار گرديده و منقرض خواهد شد و آزربايجان خود را از يوغ فارسي خلاص خواهد كرد.

----------------------------------------------------------------

از سخنراني مذكور روشني بيگ سه گزارش-ترجمه به زبان فارسي در دست است:

١-ترجمه نشريه ايرانشهر از متن منتشر شده در ينگي مجموعه استانبول تحت عنوان "عقيده عثمانيها در باره ايرانيان" (ايرانشهر، س ٢، ش ٢، ٢٤ ميزان ١٣٠٢، صص ٩٤-٨٧). اين ترجمه هر چند كاملتر از ترجمه ميهن مي باشد، با اينهمه مغلوط بوده داراي نقائص و افتاده هائي است.

٢-مطلبي تحت عنوان "معلومات مهمي راجع به ايران" به نقل از جرايد استانبول منتشر شده در سلسله مقالات روزنامه ميهن به نام "ايران و ترك"، ٦ سنبله ١٣٢. اين مطلب ترجمه اي بسيار مغلوط و فوق العاده آشفته از بخشهائي از سخنراني مزبور بوده و حجم آن به اندازه كمي بيش از نصف ترجمه نشريه ايرانشهر مي باشد.

٣- گزارش وزارت امور خارجه ايران از اين سخنراني كه توسط دارالترجمه وزارت امور خارجه از روزنامه ايلري تركي مورخه ٧ ذيحجه ١٣٤١ ترجمه شده است. گويا روشني بيگ در كنار سخناني كه در دو ترجمه ايرانشهر و ميهن منتشر شده است، مسائل ديگري را نيز مطرح كرده بود كه توسط سانسور دولتي از انتشار آنها جلوگيري، اما در اين گزارش آورده شده اند. از جمله آن كه نيروي نظامي ايران ".... حاليه ... چهل هزار نفر نظامي است كه ظاهرا سر و روئي دارند ولي باطنا فاقد روح جنگي و رشادتند. و وزير جنگ ايران دست نشانده انگليس است و بايد ما تركها هوشيار باشيم كه دچار زحمت غير مترقبي نشويم ...". همچنين وي از پنجره عمارت "ترك اجاقي" كه رو به روي سفارت بود "... نگاه به بيرق سفارت كبري كرده گفته است "وظيفه ما تركها است اين پرده متعفن را كه به منزله كهنه بي نمازي است پاره كرده به جاي آن بيرق ترك را نصب كنيم ...". (آرشيو وزارت امور خارجه ايران. سفارت كبراي دولت عليه ايران، اسلامبول، نمره ٣١١، مورخه اول اسد ١٣٠٢، كارتن ١٥، دوسيه ٣٦، ١٣٤١.) اين گزارش كه از آن دو سه جمله كوتاه در كتاب پان تركيسم و ايران تاليف كاوه بيات نقل شده، تاكنون منتشر نگرديده است.

دو ترجمه سخنراني مذكور به زبان فارسي، يكي از شماره دوم نشريه ايرانشهر چاپ برلين و ديگري از شماره ٣٨ نشريه ميهن در زير آورده شده اند. اضافات داخل [] از آن ناشران يعني نشريات ايرانشهر و ميهن است. براي راحتتر كردن نشر اينترنتي، اين توضيحات را كه در اصل در پاورقي نشان داده شده اند، در متن و در محل مربوطه جاي داده ام. رسم الخط ترجمه و اغلاط املائي و دستوري آنها را – به جزء تصحيح فرم نادرست آذربايجان به فرم صحيح آزربايجان- عينا حفظ كرده ام.

روشني بيك در سخنراني خود -بنا به ترجمه ايرانشهر- شمار تركان آزربايجان جنوبي را چهار ميليون تن ذكر مي كند. با توجه به اينكه در سال ١٩٢٤ جمعيت ايران حدود ١٠٦٥٢٠٠٠ نفر بوده است، بنا به وي در اين سال تركان آزربايجان جنوبي ٣٧،٦ درصد كل جمعيت ايران را تشكيل مي داده اند.

(پايان نت مهران بهاري)

----------------------------------------------------------------
----------------------------------------------------------------

١-آغاز ترجمه نشريه ايرانشهر:

معارف در عثماني
عقيده عثمانيها در باره ايرانيان

يك كنفرانس مهم در "كانون ترك" در اسلامبول.

شماره ٢، ايرانشهر، صفحه ٨٧

اين كنفرانس را اغلب جرايد اسلامبول و از آنجمله جريده "ايلري" با بعضي اختلاف در عبارت درج كرده اند و هيچكدام مطالب آنرا تكذيب ننموده ولي بنا بخبريكه از اسلامبول رسيده وزارت خارجه عثماني رسما ازين اظهارات بيان تاسف كرده و ترضيه داده است. ما بعضي از عبارتهاي جريده مزبور را نيز ترجمه و در پاورقي بدان اشاره خواهيم كرد. بنا بنوشته اين جرايد روشني بك يك صاحبمنصب عثمانيست كه ده سال در ايران سياحت و تدقيقات كرده است.

كلماتي كه توي اين علامتها [ ] گذاشته شده براي توضيح مطلب علاوه شده است.

[ترجمه از مجله "يني مجموعه" منطبعه اسلامبول، شماره ٨١، مورخه ٢ ماه آگست ١٩٢٣]

روشني بك (١) بكرسي بالا رفت. حمدالله صبحي بك [مبعوث اسلامبول و رئيس كانون ترك] او را بحضار معرفي كرده راجع بموضوع كنفرانس اينحرفها را زد:

"ايران مملكتي است كه از چند قرن باينطرف با ما گاهي بطور مثبت و گاهي به طور منفي [يعني دوستانه و دشمنانه] در تماس مي باشد. چنانكه در آنادولي [آسياي صغير] بعضي تاثيرات ايراني ديده مي شود. آنادولي نيز بمناسبت روابط و تماس خود بعضي تاثيرات در ايران دارد. بك افندي [يعني روشني بك] در ايران سياحت و اوضاع آنرا تدقيق و تتبع كرده است. امروز دعوت ما را قبول كرده در باره ايران براي حاضرين يك كنفرانس خواهند داد. من بنام "كانون" از ايشان تشكر ميكنيم".

پس روشني بك نقشه ايرانرا باز كرده چنين آغاز نمود:

ايران مملكتي است كه از هر طرف آن شخص وارد بشود پس از طي كردن صد كيلومتر در جلوي خود يك قطعه مرتفعي مي بيند كه از هشتصد تا هزار كيلومتر ارتفاع دارد. درينجا بزرگترين نمكزارها و بيابانهاي بي آب و علف آسيا و همچنين جلگه هاي بسيار زيبا نيز يافت مي شود، سلسله كوههاي البرز اين جلگه را مخصوصا ناهموار ساخته است. بلندترين نقطه اين سلسله كوه دمايند [دماوند] است كه هفت هزار متر بلندي دارد.

آزربايجان و اطراف خمسه و كردستان كاملا ترك بوده عده نفوس آنها به سه مليون و نيم ميرسد. اما در گيلان فارسها نشيمن دارند. از اصطخر آباد [؟] تا جلگه پامير باز يك منطقه تركمن امتداد مي يابد. اين تركمنها با تمام عقايد؛ عادات و مآثر خود عين خود ما هستند. تمام شمال ايران سرتاسر ترك ميباشد. در بحر خزر قايقها [!] و قايقجيها و كاپيتانها همه ترك اند. قدري جنوبتر كردستان و كرمانشاه هست. از ساوجبلاغ پايين تر يك منطقه ترك مي بينيم و قدري جنوبتر لرستان هست كه ساكنين آن كردها ميباشند و دو ميليون و نيم نفوس دارند [در قسمت فارس ايران دسته دسته ترك ميتوانيد به بينيد. در دشتهاي ايران از فارس قديم نيز پيدا ميشود. "ايلري منطبعه اسلامبول"]

ترك در اينجاها چه كار دارد و از كجا آمده است؟ براي حل اين سوال ما بايد رجوع بتاريخ بكنيم. از زمان قديم خواه سلجوقيان و خواه عشاير ديگر ترك در سرراههاي لشكري ملت خودشانرا جايگزين كرده اند و بدين طريق در آنجاها تركها وجود دارند.

بيشتر از نصف ايران كهن، بيابان است و از قسمت متباقي قطعه شمال و شمال غربي آن ترك ميباشد و در غرب آن كردها و در جنوب هم فارسها ساكنند و بالطبيعه در جنوب كمي عرب، يهودي و ارمني هم پيدا ميشود. [دولت ايران از حيث نفوس و اهالي، مملكت مختلطي است. بدينجهت چنانكه عناصر سلطنت عثماني كم كم سبب انقراض سلطنت عثماني شده اند، ايران نيز همين عاقبت دولت عثماني را خواهد داشت. "ايلري"]

ايران عموما گرمسير شمرده ميشود. قسمت جنوب آن كاملا اوصاف مملكتهاي گرمسير را نشان ميدهد. ايران از حيث قوه انباتيه و محصولات متنوعه بهر مملكت رقابت ميكند. بديهي است كه قسمت بياباني آن مستثناست. تركها مخصوصا در زيباترين و مهم ترين اراضي نشيمن دارند. مردم مملكت بيشتر با زراعت و باغباني و پرورش دادن درختهاي ميوه مشغول هستند و ميوه هاي فراوان حاصل ميكنند. حيوانات ايران نسبت بحيوانات آنادولي موقع بهتر دارند. ميوه با اينكه در اصفهان مهم است در آزربايجان فراوانتر است. در تبريز پانزده جور انگور شمرده ميشود. پرورش درخت توت و بدآن مناسبت محصولات ابريشم و همچنين پنبه بعمل مي آيد. پشم را در داخل مملكت بكار برده قاليها، عباها و قماشهاي كلفت از آن ميسازند. زردشتيهاي يزد و كرمان بيشتر با زراعت پنبه اشتغال ميورزند.

ما ميشنويم يك مدنيت فارس موجود است! اما اينطور نيست. اين مدنيت بيش از مدنيت فارسي، يك مدنيت ترك است. فارسها بيشتر با كارهاي نازك و كوچك كه محتاج كمك چشم و انگشتهاست اشتغال ميورزند، مانند منبت كاريها و مينياتورسازيها. اما كاشيهاي دلربا اثر ذكاوت تركهاست.

ايران در موقعيكه امپراطوري عثماني تشكل مييافت در جلوي ما مانند يكقوه مخالف ايستاد. مذهب شيعي كه تازه روئيده بود شكل سياسي گرفته سبب ريختن خونها گرديد و بمناسبت فرق ميان اين دو مذهب مجادله ها ..... سرزد. در حاليكه اين فرق چيست؟ دوست داشتن حضرت علي و اولاد او و كدام مسلمانست كه آنها را دوست ندارد. ماها حضرت ابوبكر رضي الله عنه، حضرت عمر و حضرت عثمان رضي الله عنه را ترجيح داده ايم. نه! در آن زمان چنين شده اينها در وظايف خودشان موفق شده اند و تاريخ آنها را با حرمت و تقديس ياد كرده است و ما هم مجبوريم از روي حرمت اين وظيفه ديني را ادا نمائيم.

دولت ايران كه تاريخ تا زمان ما نام آنرا ياد داده است عبارت از حكومت فارس است. گاهي خواه سياست و خواه زمان و وقايع بعضي چيزهاي ناموجود را موجود نشان ميدهند. سلطنت ايران-فارس نيز ازين قبيل است و از يكقرن بدينطرف وجود ندارد و اگر هم دارد بازيچه ايست در دست روس و انگليس. [آنقدر كه تركها در راه شان و شرف دولت عثماني خون خود را ريخته اند، حاملان بيرق ايران در راه آن بيرق يكقطره هم باشد خون نريخته اند. "ايلري"]. بزرگترين تجارت ملت فارس وطنفروشي بوده است و آنهائيكه ما عجم ميناميم تركهاي خالص هستند و احتمال دارد درين سفارتخانه [ايران] كه روبروي ماست يكنفر هم فارس وجود ندارد. امروزه چهار مليون ترك در اداره فارس زندگي ميكند كه حال آنها بمراتب بدتر از حال تركهاي قفقاز ميباشد. [تركهاي قفقاز از استيلاي روس قدري مدنيت كسب كردند ولي ايران به تركهاي تبعه خود جز ترياك كه از چين گرفته چيز ديگر نداده است. "ايلري"].

حاكميت فارس در حقيقت داراي قوه هاي بزرگ است، ولي اين قوه ها منفي و كشنده هستند. اينها قوه هائي هستند كه با كشتن فارس اجراي تاثير ميكنند. ملت فارس را بداخلاقي بنام دين زبون كرده است. آخوندها قهارترين و قوي ترين اسلحه فارس هستند. اينها بنام دين چيزها و خطاهائيرا كه بر خلاف دين محمدي و قرآنست تلقين كرده اند. دخانيات، ترياك و ساير زهرهاي خواب آور و مرگ آور مردم اين مملكت را بحال يك گله استخوان و اسكلت متحرك انداخته است. دخترها در سه سالگي توي چادر [چاقجور] ميروند و در هشت سالگي با مردهاي چهل ساله زناشوئي ميكنند و پيش از زن شدن از چند شوهر طلاق ميگيرند و بالاخره در بيست و بيست و پنج سالگي ترياك خورده هلاك ميشوند. [زنهائيكه در يازده سالگي بچه ميزايند در اندرون ترياك ميكشند و عرق بي آب ميخورند و پيش از بيست سالگي حال يك اسكلت را پيدا ميكنند و اساسا شوهر او در هشت سالگي او را براي بازي كردن گرفته بوده است].

در طهران دويست هزار نفوس هست. بنا به استاتستيك دكترهاي خارجه و اطباي مريضخانه بلديه در طهران سي هزار نفر مبتلاي سفليس بوده و نصف سكنه شهر گرفتار امراض مسريه و ناشي از بداخلاقي ميباشند. [سال گذشته اعلان كرده بودند كه مرض سفليس را اطباي بلديه مجانتا تداوي ميكنند. در عرض يكسال نه هزار نفر رجوع كرده بود و آنهائيكه رجوع نكرده بودند، دو برابر اين عدد ميشدند. "ايلري، منطبعه اسلامبول]. فارسها بسيار دروغگو و دزد هستند. پدر از اولاد و اولاد از پدر و زن از شوهر ميدزدد. حتي آن آمريكائي كه براي اصلاح ماليه ايران آورده بودند پس از عودت بامريكا بيك روزنامه نويس چنين گفته بود: "مملكتيكه ده مليون دزد دارد چگونه اصلاح ميتواند بشود". [فارس آنقدر زياد دروغ ميگويد كه محتاج براست گفتن نميشود. در ايران كسيكه دزدي نكند پيدا نميشود. "ايلري-منطبعه اسلامبول"].

مرد فارس قهار است در خواب متمادي و در خواب مرگست. اما برادران ترك ما اينها مردمان عالي و نجيب هستند. اينها فارس نيستند و اين يك جنايت بزرگي است كه ما آنها را عجم ميناميم. اينها برادران خود ما هستند و مردمان كاركن و توانا ميباشند. تركهاي آزربايجان مردماني نيستند كه تصادفا بدينجا آمده باشند. قديميترين آثار يك مملكت كوهها و نهرهاي آن است. اگر نام اينها تركي است آن مملكت هم وطن ترك ميباشد. اگر فقط تاريخ چند صدساله آزربايجان را بنظر بنگريم آنقدر سلطنتهاي ترك و تاج و تخت ترك ميبينيم كه ما را بحيرت مي اندازد. درين قطعه تاتارها، مغولها، تركها و سلجوقيها بنوبت حكمراني كرده اند. در عهد تاتار بسي پادشاهان سلطنت كرده كه يكي از آنها هلاكوست، در آنعهد پادشاهانرا ايلخان ميناميدند. گمان ميرود كه در عهد ايلخانيت دين اسلام از طرف تركها قبول شده است. از تاتارها غازانخان در تاريخ هفتصد در تبريز حكمراني كرده است. سلطنت فارس هر جا يادگار تاريخي ديده خراب كرده است و در هر جا آثار ترك پيدا كرده ويران ساخته است. در عهد تاتارها بسيار مسجدها، سرايها و مدرسه ها ساخته شد ولي امروز جز ديوارهاي شكسته از آنها اثري نمانده است. بعد دور تركمن مي آيد و ازينها دو خاندان بنام آق قويونلو و قره قويونلو سلطنت كرده و مسجد سبز [در تبريز] از آثار شايان دقت اينهاست. كاشيها، كتيبه ها و برجسته هاي اين مسجد فوق العاده ظريف بوده ذوق سليم و ذكاوت ترك درينجا خود را نشان داده است. در عهد سلطان مراد رابع ما تركها بوديم كه تا تبريز جلو رفتيم.

شهر طهران بيشتر بيك شهر ترك شبيه است، فارس در آنجا كم است. از طهران رو بطرف آزربايجان برويم. تركهاي آزربايجان تاجر هستند. يهوديها با آنها رقابت نميتوانند بكنند. اما قسمت نزديك بمنطقه فارس بسيار شكسته و رو بخرابيست. آن تبريز كه پانزده سال پيش ترياكي نميشناخت امروز با انواع زهرها مسموم ميشود. خيلي گداها و .....

چند سال پيش ايرانيها تشكيل ژاندارم ميدادند. از مملكت سوئد صاحبمنصبها آوردند. اين ژاندارمها اسلحه خود را ميفروختند و هر كس در راه جلو آنها مي آمد با يك سيلي سلاح را از دست آنها ميگرفت. ولي قسمتي از ژاندارمها فوق العاده جسور و قهرمان بودند، اينها تركها بودند. بعدها در حين اجير كردن ژاندرم ديگر از فارسها نميگرفتند، همه را از تركها ميگرفتند.

آزربايجان خود را خلاص خواهد كرد و ما ميتوانيم از آزربايجان اميدوار بشويم، اين مملكت جريانهاي ملي دارد. هر سال هزارها كارگر در فابريكها و بندرها و راه آهنها كار ميكنند. اهل بادكوبه و قفقازيها ترقي مملكت خودشانرا بيشتر مديون آزربايجان ايران هستند. اينك در اسلامبول، ازمير و آنادولي اين عنصر فعال و باعزم كه ما عجم ميناميم عنصر ترك است در فرنگستان نيز تجار ايران از عنصر ترك هستند.

وضعيت سياسي- ايران دروازه هندوستانست و در ميان بحر خزر و خليج بصره و تركستان عثماني امتداد مييابد. دولت انگليس كه با بين النهرين علاقه دارد چرا با ايران علاقه دار نشود. روسها هم ايرانا مساعدترين زمينه براي حمله بانگليسها پيدا كرده اند. بدينجهت ايران موهوم مانند توپ بازي در ميان دو دولت برقص درآمد.

در ١٩٠٧ روسها با انگليسها ائتلافي عقد كرده جنوب را انگليسها و شمالرا هم روسها بدست خود گرفتند. فقط بنام منافع خودشان يك راه آهن [؟] ساختند و در ميان جنگ عمومي انگليسها بكلي ايرانرا تصاحب كردند و در ميان مشهد و هندوستان جاده اي درست كرده امتعه هند را به ايران ريختند و از طرف ديگر تا انزلي هم پيش آمدند. در ايران سياستهاي انگليس، روس، آلمان و ترك بازيها كرد و هر يك ازينها پاره اي مقاصد ظاهري و مخفي تعقيب ميكردند. در نهايت انگليسها ايرانرا بدست آوردند و استقلال ايرانرا شناخته در زير اداره انگليسي يك اردو، راه آهن و ماليه و سايره ..... درست كردند و از طرف ديگر اصول ملوك الطوايفي هم حكمفرما بود.

امروز در ايران يك دربار، يك مجلس ملي و يك اردو هست و نسبت بگذشته كمي آسايش و ماليه هم منتظم است. ولي همه اينها ظاهريست و ايران تنها يك مستملكه انگليسي است. اردوي ايران بتشويق حاكميت فارس و آخوندها و انگليسها بر ضد ما حاضر ميشود. زيرا انگليسها بعد ازين هنديها را بر ضد ما نمي توانند بكار ببرند و در موقع لزوم اردوي چهل هزار نفري ايران براي ما يك بلاي تازه تهيه ميكند. ولي رئيس و صاحبمنصبان اين اردو فارس ولي خود سربازها ترك هستند. ملت ترك از آزربايجان لبريز ميشود ابتدا بقفقاز و روسيه ميرفتند و امروز از بيكاري دارند سفيل ميشوند. فارسها باينها ميگويند شما ترك نميتوانيد بشويد. شما خواند نميتوانيد [!] اين تركها از ما انتظار كمك دارند ما بايد اين همنژادهاي خودمانرا خلاص بكنيم. اينك چهار مليون ترك در انتظار ماست."

(پايان نوشته نشريه ايرانشهر)

----------------------------------------------------------------

٢-آغاز ترجمه نشريه ميهن:

معلومات مهمي راجع به ايران

ميهن، شماره ٣٨، س ٥، ١٦ محرم ١٣٤٢-٦ سنبله ١٣٠٢.
نقل از روزنامه ايلري منطبعه اسلامبول، ٧ ذيحجه ١٣٤١

روشني بيگ:

"در ايالت آزربايجان ايران سه، سه و نيم ميليون ترك است كه ما به آنها علاقمند مي باشيم. اساسا شمال ايران همه اش ترك است".

[روشني بيگ گويا همان مامور سياسي سفارت عثماني در اثناي جنگ مي باشد كه براي پروپاگاندا در اثناي جنگ مسافرتي به افغانستان نموده و كتابي موسوم به "روشني نك روياسي" (خواب روشني) به زبان تركي در تهران انتشار داد كه كاملا بر عليه ايران بوده و اشخاصي كه كتاب مذكور را مطالعه كرده اند، نظريات اورا نسبت به ايران خوب مي دانند-مترجم].

ياور روشني بيگ كه چندين سال در ايران مشغول تحقيقات بوده ديروز در ترك اجاقي- كانون ترك- كنفرانس مهمي راجع به ايران داد. روشني بيك را حمدالله صبحي بيك نماينده اسلامبول و رئيس كانون ترك به اعضاء معرفي نموده است. مشاراليه در نطقي كه ايراد نموده چنين گفته بود: "داوطلبان ما در شرق است. امروز در آزربايجان ايران سه، سه و نيم ميليون ترك وجود داشته و بنابراين ما راجع به برادران خودمان، ساكنين آنجا، علاقه زيادي داريم". روشني بيك سالهاي متمادي در ايران مشغول تحقيقات بوده و مي خواهد در خصوص برادران ترك ما و راجع به ايران ما را مسبوق و مستحضر سازد. ما هم نقاط مهم كنفرانس روشني بيك را كه دو ساعت و نيم طول كشيد، عينا در اينجا نقل مي كنيم:

اوضاع طبيعي ايران

آنچه را كه مي دانم، خواهم گفت. ايران را كه يازده سال پيش شناخته ام. چون معلومات زيادي در خصوص ايران دارم و بايد آنها گفته شود. لذا موضوع مسئله وسعت دارد. همين قدر مي گويم در كوههاي بزرگ ايران غير از خون ترك، رد پاي ترك، رد ديگر و خون ديگر وجود ندارد. اين را هم اسامي كوههاي ايران به ما معلوم مي دارد. در آزربايجان ايران اقلا سه، سه و نيم ترك وجود دارد. در گيلان هم غير از طائفه اي كه به زبان (گيلكي) حرف زده و منسوب به ملت فارس مي باشند، باقي ديگر تا صحراي [ناخوانا، شبيه پاپر] همه تركمنانند. از بيانات فوق من معلوم گرديد كه شمال ايران كاملا ترك بوده، اشخاصي كه در بحر خزر در كشتي ها عملگي مي نمايند، از كاپيتان تا خدمتكار تماما تركند. ايران در ساوجبلاغ مكري با ما هم حدود مي شود. از ساوجبلاغ رو به جنوب قريب دو ميليون و نيم كرد وجود دارد. در قسمت فارس ايران نيز دهات متعدد ترك نشين موجود است. در صحراهاي ايران، فارسهاي قديم هم هستند.

تركها بدين نقاط چگونه آمده اند؟

براي دانستن جواب اين سوال لازم است انظارمان را به طرف تاريخ متوجه سازيم. تركها به ايران چگونه داخل شده اند؟ يك وقتي قبايل مختفل ترك من جمله سلجوقي ها به ايران داخل شده اند. تركها هميشه از نقاط سوق الجيشي عبور كرده و در گذرگاههاي خود يك نشانه زيروحي باقي گذارده اند. امروزه در قفقاز شصت و پن زبان مختلف در كار است. تركها از قفقاز نيز مثل ايران عبور كرده اند. خلاصه شمال و غرب شمال ايران كاملا ترك است [اين بيانات كاملا به رويا شباهت داشته و گويا ضميمه همان كتاب روياي روشني مي باشد- مترجم].

دولت ايران از نقطه نظر نفوس و اهالي مختلط مي باشد. بنابراين همانطور كه عناصر مختلطي كه امپراطوري عثماني را تشكيل داده بودند، به تدريج اسباب انقراض آن را فراهم كردند، ايران هم بالاخره مانند عاقبت امپراطوري عثماني خواهد بود. بدون شبهه در آن موقع، تركهاي آزربايجان ايران يك سلطنت مهم تركي تشكيل خواهند داد.

ما مدنيت فارس مي شنويم. اگر اين مدنيت را تحليل نمائيم خواهيم ديد كه علاقه اين مدنيت بيشتر به تركها است تا فارسها. صنايع ايران عبارت (است) از كارهاي نازك دستي كه در سايه به كار بردن روشنائي چشم به عمل مي آيد. در اصفهان كارهاي آهنگري داير است. چينيهايي كه در ايران به عمل مي آيد، آنها را تركها مي سازند. در موقع تشكيل امپراطوري عثماني، ايران بر عليه ما قيام كرده مذهب (اماميه) شيعه، يك شكل سياسي به خود گرفته بود. ايران در مقابل ما يك سد آتشين شده بود. دربار ما خيلي كم با آن سد تصادف نمود. در آنجا قدري ايستاد و بعد برگشت (؟).

معني شيعه چيست؟

شيعه يعني كمك. شيعه علي يعني كمك حضرت علي (ع). تركها از آن روزي كه مسلمان شده اند پيغمبر، اولاد پيغمبر و احفاد پيغمبر را محترم داشته اند. علماي شيعه ما را به اين عنوان كه "شما در باره اشخاصي كه بر عليه حضرت علي اقدامات نمودند احترامات مرعي مي داريد" مواخذه مي نمايند. ما تاريخ اسلام را خوانده، تدقيقاتي در آن به عمل آورده ايم. اگر اين مسئله گناه و تقصيري است، ما گردن مي گيريم.

ايران چطور زندگي مي كند؟

غرض من از كلمه ايران، تركهائي است كه در ايران زندگي مي كنند. تركها در راه شان و شرف امپراطوري عثماني آن طوري كه جانفشاني نموده و خون خود را نثار كرده اند، اشخاصي كه حامل بيرق ايران مي باشند، بر عكس اين رويه رفتار نموده، قطره خوني هم در راه آن بيرق نثار ننموده اند.

اين دولت چطور زندگي مي كند؟

سياست و وقايع روزمره موجوديت آن چيزهائي را كه بعضي اوقات نشان مي دهد كه وجود خارجي ندارد. اگر ما به كنه مسئله پي ببريم و دقيق شويم خواهيم ديد كه ايران هيچ چيز ندارد. ايران دولت ندارد! متجاوز از يك قرن مي باشد كه امپراطوري ايران وجود ندارد. حكومت ايران امروزه از مستملكات روس و انگليس محسوب مي شود. اشخاصي را كه ما در اسلامبول عجم نام نهاده ايم، آنها از محترمين تركهاي ايرانند. تركهاي قفقازيه به واسطه استيلاي روس كم و بيش متمدن شدند. ولي ايران به تركهاي اتباع خود، ترياك كشيدن را از چين گرفته به آنها داده است. چيزي كه موجب حاكميت فارس مي باشد، اين قوت كشنده است. كفر و تكفير يكي از آثار مجالس شيعي است. فارسهاي بدبخت كاملا آلت دست آخوندها هستند. آخوندها ترياك را از چيني ها گرفته به فارسها داده اند. به اين هم قناعت نكرده شيره ترياك را به آنها مي خورانند.

موقعيت زنهاي ايراني

اگر بخواهيد چيزي راجع به اجتماعيات فارسها بدانيد، نظري به موقعيت زنهاي آنها بيندازيد. اگر تمام مردم دنيا جمع شده و تمام ملعنتهاي عالم را در باره زنها اجرا نمايند، باز هم به اندازه فارسها نمي توانند اين ملعنتها را در حق زنها به عمل بياورند. فارسها دختربچه را در سه سالگي چادر سرش مي كنند و در هشت سالگي شوهر مي دهند. هنوز به يازده سالگي نرسيده، يعني موقعي كه اولين بچه را مي زايد، زن دوم را كه هوو مي نامند، اختيار كرده پهلوي اولي مي آورند. در ميان ملت فارس بيش از نكاح طلاق جاري مي شود. مي توانيم اين را به واسطه مثالهاي مختلف ثابت كنيم.

حيات اندرون و حرم خانه در ايران كاملا معمول بوده، به طوري كه در فوق گفتم، زن يازده ساله كه بچه زائيده در حرم خانه خود ترياك مي كشد و عرق مي خورد. اين زندگاني در بيست سالگي او را به حالت يك اسكلتي تبديل مي كند. اساسا شوهر او، براي اسباب بازي او را در هشت سالگي به عقد خود آورده است. براي اينكه دكتركهاي اجنبي در بلديه تهران استخدام دارند، سال گذشته اعلام كردند كه امراض تناسلي مجانا مداوا مي شود. در ظرف سال گذشته نه هزار نفر از طبقه خيلي پايين و فقير شهر براي تداوي به مريضخانه هاي بلديه مراجعت نموده اند. در صورتي كه مرضائي كه به آنجا مراجعت نكرده اند، دو برابر اين عده مي باشند. علاوه بر اين بعضي از امراض مخفي ديگر هم در آنجا وجود دارد. نصف بيشتر از دويست هزار نفوس تهران مريضند.

ملت فارس خيلي دروغگو بوده، آن قدر دروغ مي گويد كه احتياج به راست گفتن نداشته باشد. ميان فارسها كسي نيست كه دزدي نكند. پسر از پدر، پدر از پسر، زن از شوهر و شوهر از زن خود دزدي مي كند.

(پايان نوشته نشريه ميهن)